این متن قانون «تصدیق انحصار وراثت» درباره گواهیای است که نشان میدهد چه کسانی وارث فرد فوتشدهاند و ارث میان آنان منحصر است. کسانی که میخواهند اموال یا اسناد متوفی را به عنوان ارث بگیرند یا طلب او را وصول کنند، در صورتی که اصل مال یا دین انکار نشود ولی احراز وراثت خواسته شود، باید بر اساس همین متن اقدام کنند. تقاضا باید کتبی و به یکی از محاکم صلح محل اقامت دائمی متوفی یا محاکم بدایتی که کار صلحی انجام میدهند داده شود؛ اگر اقامت دائمی متوفی خارج از کشور باشد، مرجع یکی از محاکم صلح تهران است. اگر در وراثت اختلاف باشد یا متصرف مال منکر باشد، کار به اقامه دعوی در محاکم صالحه ختم میشود.
برای صدور تصدیق، امین صلح یا حاکم بدایت با وظیفه صلحیه باید ادله و اسناد متقاضی، از جمله ورقه سجل احوال و شهادت شهود را ببیند. سپس شرحی به خرج متقاضی در مجله رسمی و یکی از جرائد محل، سه دفعه پشت سر هم و ماهی یک بار اعلان میشود. اگر سه ماه از تاریخ نشر اولین اعلان بگذرد و کسی اعتراض نکند، تصدیق صادر میشود و تعداد وراث تعیین میگردد. اگر اعتراض شود، همان مقام رسیدگی و حکم میدهد؛ حکم قابل استیناف و تمیز است. اگر معترض تا دو ماه ادعایش را دنبال نکند، حق اعتراضش ساقط و به پرداخت خسارت محکوم میشود. اگر مال منقول مورد مطالبه بیش از ۵۰۰ ریال قیمت نداشته باشد، اعلانها منتشر نمیشود و رسیدگی خارج از نوبت انجام میگیرد؛ در این مورد مخارج ماده ۸ گرفته نمیشود و رای رد تقاضا قابل استیناف و تمیز است. مدعیالعموم هم در موارد تشخیص بلاوارث بودن متوفی و بیاساس بودن تقاضا میتواند اعتراض کند.
اگر درخواست تصدیق بدون معترض رد شود، درخواستکننده تا ده روز پس از ابلاغ رای میتواند به نزدیکترین محکمه بدایت شکایت کند و رای آن پس از شنیدن نظر مدعیالعموم قاطع است. کسی که به متوفی بدهکار است یا مال او را نزد خود دارد، با ارائه اصل یا نسخه گواهیشده تصدیق باید دین یا مال را به صاحبان تصدیق بپردازد یا تسلیم کند؛ خودداری از این کار مسئولیت در برابر خسارات دارد و پرداخت یا تسلیم، او را در برابر هر مدعی وراثت بری میکند و آن مدعی میتواند به دریافتکنندگان رجوع کند. درباره اموال مجهولالوارث، اگر برای اموال منقول و پول نقد تا ده سال و برای اموال غیرمنقول تا بیست سال از تاریخ فوت کسی ادعای وراثت نکند، ادعا پذیرفته نمیشود و اموال به دولت میرسد تا به مصرف موسسات خیریه برسد؛ موسسات و اشخاص نزدشان مکلفند از طریق پارکههای بدایت هر محل به دولت تسلیم یا پرداخت کنند. متن روشن نمیکند این تسلیم از چه زمانی آغاز میشود.
مقررات این متن در مواردی هم که اداره ثبت اسناد و املاک برای کارهای خودش تصدیق وراثت و عده وراث میخواهد، باید رعایت شود؛ مثل صدور سند مالکیت یا تبدیل ملک ثبتشده به نام متوفی به اسم وارثان. هزینهها عبارت است از سه تومان برای رسیدگی نزد امین صلح یا حاکم بدایت، یک تومان برای گرفتن تصدیق و پنج قران برای هر «سواد». اگر کسی با دانستن اینکه وارث نیست یا وارث دیگری وجود دارد تصدیق بگیرد، در این متن «کلاهبردار» شناخته میشود و باید خسارت بپردازد و به مجازات مقرر در قانون محکوم شود، ولی خود متن نوع و مقدار مجازات را مشخص نکرده است. شاهد دروغ نیز برای «شهادت دروغ» تعقیب میشود، بدون اینکه این متن مجازات آن را تعیین کند. اگر مال در معرض تلف باشد یا اعتبار مدیون مشکوک باشد، محکمه میتواند برای حفظ مال اقداماتی مانند فروش، سپردن به محل معتبر یا گرفتن ضامن انجام دهد. همچنین اگر مدرک استشهادنامه باشد و هویت شهود روشن نباشد یا شهادت کوتاه و مبهم باشد، امین صلح یا حاکم بدایت میتواند شهود را احضار و شهادتشان را بشنود و باید نسبت مستدعی با مورث و سهمالارث را به صورت اشاعه معین کند. در تقاضا برای اظهارنامه ثبت املاک یا امور ماده ۷، متقاضی باید تصدیق اداره ثبت مبنی بر لازم بودن اثبات انحصار وراثت را ضمیمه کند و اعلان ماده ۳ به اداره ثبت محل فرستاده میشود و فقط نصف مخارج ماده ۸ گرفته میشود.