قانون راجع به ثبت شرکت‌ ها

قانون عادیمصوب ۱۳۱۰/۰۳/۰۲۱۲ مادهآخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خلاصهٔ قانون راجع به ثبت شرکت‌ ها

این قانون دربارهٔ ثبت شرکت‌هاست و مشخص می‌کند چه شرکت‌هایی «ایرانی» شمرده می‌شوند و شرکت‌های خارجی که می‌خواهند در ایران از راه شعبه یا نماینده کار تجارتی، صنعتی یا مالی کنند چه شرایطی دارند. طبق ماده اول، شرکت ایرانی شرکتی است که در ایران تشکیل شده و مرکز اصلی‌اش در ایران باشد؛ متن دربارهٔ شرکت‌هایی که این دو شرط را با هم ندارند و نیز معنای دقیق «تشکیل» و «مرکز اصلی» چیزی نمی‌گوید.

برای شرکت‌های داخلی، ماده دویم می‌گوید شرکت‌های سهامی، ضمانتی، مختلط و تعاونی که پیش از اجرای این قانون وجود داشته‌اند و ثبت و تطبیق تشکیلات خود را طبق قانون تجارت انجام نداده‌اند، باید تا پایان شهریور ۱۳۱۰ تشکیلاتشان را تطبیق دهند و تقاضای ثبت کنند؛ در غیر این صورت به درخواست مدعی‌العموم، مدیران به جزای نقدی محکوم و حکم انحلال شرکت صادر می‌شود و رئیس محکمه ابتدائی می‌تواند تا سه ماه مهلت اضافی بدهد. ماده یازدهم هم برای شرکت‌های داخلی که بعد از اجرای این قانون تشکیل می‌شوند و در موعد قانونی تقاضای ثبت نمی‌دهند، به ماده ۲ ارجاع می‌دهد.

دربارهٔ شرکت‌های خارجی، ماده سوم می‌گوید شرکتی که می‌خواهد از طریق شعبه یا نماینده در ایران فعالیت تجارتی، صنعتی یا مالی کند باید در کشور خودش شرکت قانونی شناخته شود و در اداره ثبت اسناد تهران ثبت شده باشد. ماده چهارم برای شرکت‌های خارجی که هنگام اجرای قانون در ایران فعال‌اند مهلت چهارماههٔ تقاضای ثبت و امکان تمدید تا شش‌ماه از رئیس محکمه ابتدائی طهران را مقرر کرده است. مواد پنجم تا هفتم به جزای نقدی برای نماینده یا مدیر شعبه‌ای که در مهلت ثبت نکرده، جلوگیری دولت از ادامهٔ عملیات در صورت ادامهٔ تخلف، وضعیت شرکت‌هایی که امتیازنامهٔ تأییدشده دارند و تکلیف اطلاع‌دادن کتبی تغییر نماینده یا مدیر شعبه به اداره ثبت اسناد می‌پردازد.

مواد هشتم تا دوازدهم به موضوعات دیگر می‌پردازد: پیروی شرکت‌های بیمهٔ ایرانی و خارجی از نظام‌نامه‌های وزارت عدلیه برای ثبت و ادامهٔ فعالیت؛ تهیهٔ آیین‌نامه‌های اجرایی توسط وزارت عدلیه دربارهٔ هفت موضوع روشن و صریح (از جمله اظهارنامهٔ ثبت، مدارک لازم، موارد نیازمند ثبت مجدد، روش ثبت شعبه‌های جدید، آگهی‌های پس از ثبت و تعرفهٔ ترجمه)؛ تعرفهٔ حقوق ثبتی شرکت‌ها و موسسات و معافیت برخی شرکت‌های تعاونی و دولتی؛ ارجاع به مواد ۳، ۵ و ۲ برای جزای نقدی در موارد تخلف؛ و نسخ مواد ۶۶ و ۱۴۱ قانون تجارت و ماده ۲۴۱ قانون ثبت اسناد و زمان اجرای قانون.

ماده اول

هر شرکتی که در ایران تشکیل و مرکز اصلی آن در ایران باشد شرکت ایرانی محسوب است.

ماده دویماصلاحی ۱۳۹۹/۱۱/۰۸

کلیه شرکت ‌های ایرانی مذکور در قانون تجارت (سهامی - ضمانتی - مختلط - تعاونی) که در تاریخ اجراء این قانون موجود و مطابق مقررات قانون تجارت راجع به ثبت و تطبیق تشکیلات خود با قانون مزبور عمل نکرده ‌اند باید تا اخر شهریورماه ۱۳۱۰ تشکیلات خود را با مقررات قانون تجارت تطبیق نموده و مطابق قانون مزبور تقاضای ثبت کنند و الا به تقاضای مدعی العموم بدایت محلی که ثبت باید در ان‌ جا به عمل اید محکمه مدیران ان‌ ها را به ۰۰۰ /۰۰۰ /۳۰ تا ۰۰۰ /۰۰۰ /۶۰ ریال جزای نقدی محکوم خواهد کرد و در صورت تقاضای مدعی العموم حکم انحلال شرکت متخلف نیز صادر خواهد شد. در صورتی که مدت فوق برای تطبیق تشکیلات با قانون تجارت و تقاضای ثبت کافی نباشد رئیس محکمه ابتدائی محل به تقاضای شرکت تا سه ماه مهلت اضافی خواهد داد.

ماده سوم

از تاریخ اجراء این قانون هر شرکت خارجی برای این‌ که بتواند به وسیله شعبه یا نماینده به امور تجارتی یا صنعتی یا مالی در ایران مبادرت نماید باید در مملکت اصلی خود شرکت قانونی شناخته شده و در اداره ثبت اسناد طهران بثبت رسیده باشد.

ماده چهارم

هر شرکت خارجی که در تاریخ اجراء این قانون در ایران به وسیله شعبه یا نماینده مشغول به امور تجارتی یا صنعتی یا مالی است باید در ظرف ۴ ماه از تاریخ مزبور تقاضای ثبت نماید در صورتی که این مدت برای تهیه و تسلیم اوراق لازمه به اداره ثبت کافی نباشد رئیس محکمه ابتدائی طهران به تقاضای نماینده شرکت تا شش ماه مهلت اضافی خواهد داد.

ماده پنجماصلاحی ۱۳۹۹/۱۱/۰۸

اشخاصی که به عنوان نمایندگی یا مدیریت شعبه شرکت ‌های خارجی در ایران اقدام به امور تجارتی یا صنعتی یا مالی کرده و قبل از انقضاء موعد مقرر تقاضای ثبت نکنند به تقاضای مدعی العموم بدایت و به حکم محکمه ابتدائی طهران محکوم به جزای نقدی از ۰۰۰ /۰۰۰ /۲۵ تا ۰۰۰ /۰۰۰ /۶۰ ریال خواهند شد و به علاوه محکمه برای هر روز تاخیر پس از صدور حکم متخلف را بتادیه ۰۰۰ /۰۰۰ /۲ تا ۰۰۰ /۰۰۰ /۲۰ ریال محکوم خواهد کرد و هرگاه حکم فوق قطعی شده و تا سه ماه پس از تاریخ ابلاغ ان تخلف ادامه یابد دولت از عملیات نماینده یا مدیر شعبه شرکت متخلف جلوگیری خواهد نمود.

ماده ششماصلاحی ۱۳۹۹/۱۱/۰۸

در مورد شرکت‌ های خارجی که شرایط عملیات ان ‌ها به موجب امتیازنامه صحیح و منظمی مقرر است و صحت امتیاز را در موعد قانونی تقاضای ثبت وزارت امور خارجه تصدیق نماید مفاد قسمت اخیر ماده فوق مجری نخواهد شد ولی جزای نقدی برای هر روز تاخیر بعد از صدور حکم از قرار روزی ۰۰۰ /۰۰۰ /۵ تا ۰۰۰ /۰۰۰ /۶۰ ریال است.

ماده هفتم

تغییرات راجع بنمایندگان شرکت و یا مدیران شعب ان باید به اداره ثبت اسناد کتبا اطلاع داده شود تا وقتی که این اطلاع داده نشده عملیاتی که نماینده یا مدیر سابق به نام شرکت انجام داده عملیات شرکت محسوب است مگر این‌ که شرکت اطلاع اشخاصی را که به استناد این ماده ادعای حقی می‌ کنند از تغییر نماینده یا مدیر خود به ثبوت رساند.

ماده هشتم

شرکت‌ های بیمه اعم از ایرانی و خارجی تابع نظامنامه‌ هائی خواهند بود که از طرف وزارت عدلیه تنظیم می‌ شود. قبول تقاضای ثبت شرکت ‌های فوق و شرایط راجعه به ادامه عملیات ان‌ ها منوط برعایت مقررات نظامنامه‌ های مزبوره خواهد بود

ماده نهم

برای اجرا این قانون از طرف وزارت عدلیه نظامنامه‌ های لازمه تنظیم خواهد شد در نظامنامه های مزبور باید راجع به مسائل ذیل صریحا تعیین تکلیف شود. ۱ - اشخاصی که باید اظهارنامه ثبت بدهند. ۲ - نکاتی که باید در اظهارنامه قید شود. ۳ - اوراق و مدارکی که عین یا ترجمه مصدق ان‌ ها باید ضمیمه اظهارنامه شود ۴ - نکاتی که در صورت تغییر باید مجددا به ثبت برسد. ۵ - طرز ثبت شعب یا نمایندگان جدید. ۶ - اعلاناتیکه پس از ثبت باید به وسیله اداره ثبت اسناد بخرج شرکت به عمل اید. ۷ - تعرفه راجع بترجمه و تصدیق صحت ترجمه

ماده دهماصلاحی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸

حقوق ثبتی برای ثبت شرکت‌ ها و موسسات اعم از ایرانی و خارجی مطابق تعرفه زیر تعیین میشود: الف (الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸)- برای ثبت شرکت ‌ها و موسسات تجاری از ماخذ کل سرمایه بدینقرار: ۱- تا دو میلیون ریال از کل سرمایه برای هر ده هزار ریال آن هفتاد و پنج ریال که در هر صورت از ۵۰۰ ریال کمتر نخواهد بود. ۲- تا چهار میلیون ریال از کل سرمایه نسبت به مازاد دو میلیون ریال هر ده هزار ریال چهل و پنج ریال. ۳- تا هفت میلیون ریال از کل سرمایه نسبت به مازاد چهار میلیون ریال هر ده هزار ریال سی ریال. ۴- تا ده میلیون ریال از کل سرمایه نسبت به مازاد هفت میلیون ریال هر ده هزار ریال پانزده ریال. ۵- تا یکصد میلیون ریال از کل سرمایه نسبت به مازاد ده میلیون ریال هر ده هزار ریال ده ریال. ۶- از یکصد میلیون ریال تا پانصد میلیون ریال مقطوعا یکصد و هشتاد هزار ریال. ۷- از پانصد میلیون ریال ببالا مقطوعا دویست هزار ریال.

تبصره ۱الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸

در مورد تغییراتی که باید بثبت برسد حقوق ثبتی هر دفعه تغییر یکهزار ریال است باستثناء تغییر مربوط بازدیاد سرمایه که حقوق ثبتی‌ هر دفعه تغییر نسبت به سرمایه اضافه شده تابع نرخ ‌های مقرر در این بند خواهد بود.

تبصره ۲الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸

قانون حق ‌الثبت شرکت‌ های بیمه مصوب ۱۳۱۰/۰۹/۰۹ بقوت خود باقی خواهد بود.

تبصره ۳الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸

در مورد ثبت شرکت‌ های خارجی ماده ۱۵ آییننامه قانون جلب و حمایت سرمایه‌ های خارجی مصوب ۱۸ مهرماه ۱۳۳۵ رعایت خواهد‌شد. ب (الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸)- حقوق ثبتی موسسات غیرتجاری که بدون سرمایه می ‌باشند دو هزار ریال و حقوق ثبتی موسسات غیرتجاری با سرمایه از این قرار است: ۱- تا یک میلیون ریال کل سرمایه مقطوعا سه هزار ریال ۲- تا پنج " " " " " چهار هزار ریال ۳ - تا ده " " " " " پنج هزار ریال ۴- تا یکصد " " " " " هشت هزار ریال ۵- بیش از یکصد میلیون ریال سرمایه مقطوعا ده هزار ریال

تبصره ۴الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸

در مورد تغییرات که باید بثبت برسد در موسسات غیرتجاری بغیر از افزایش سرمایه که تابع ترتیب مذکور در این بند خواهد بود حقوق‌ ثبتی هر دفعه تغییر پانصد ریال می‌ باشد. پ (اصلاحی ۱۳۵۲/۰۸/۲۲)- شرکتهای تعاونی روستائی و سایر شرکتهای تعاونی که اساسنامه آنها طبق مقررات به تصویب رسیده باشد و همچنین سازمان تعاون و مصرف‌ کادر نیروهای مسلح شاهنشاهی و واحدهای اقتصادی تابع آن و شرکتهای دولتی توسعه کشاورزی و شرکتهای دولتی کشت و صنعت از پرداخت حقوق‌ ثبتی معاف میباشند. ‌ ت (الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸)- حقوق ثبتی هر شعبه و تغییرات آن حسب مورد مطابق بندهای مقرر در این ماده خواهد بود. ث (الحاقی ۱۳۴۶/۰۸/۲۸)- از تاریخ اجرای این قانون هیچگونه حقوق دیگری اعم از عمومی و اختصاصی برای ثبت شرکت‌ ها و موسسات مندرج در این قانون دریافت ‌نخواهد شد و مقررات مغایر با این قانون لغو میشود. وزارت دادگستری و وزارت دارائی مامور اجرای این قانون می ‌باشند.

ماده یازدهم

نماینده هر شرکت خارجی یا مدیر شعبه ان که برخلاف ماده سه قبل از ثبت به سمت نمایندگی یا مدیریت شعبه شرکت در ایران اقدام به عملیات تجارتی یا صنعتی یا مالی نماید مطابق ماده ۵ این قانون محکوم بجزای نقدی خواهد شد در مورد شرکتهای داخلی که پس از تاریخ اجرای این قانون تشکیل می‌ شوند کسانی که مکلف به تقاضای ثبت شرکت بوده و در موعد قانونی بتکلیف خود عمل نکنند مطابق ماده ۲ این قانون محکوم بجزای نقدی خواهند شد.

ماده دوازدهم

مواد ۶۶ و ۱۴۱ قانون تجارت و ماده ۲۴۱ قانون ثبت اسناد نسخ و این قانون از ۱۵ خردادماه ۳۱۰ به موقع اجرا گذارده می‌ شود.