ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است: الف - منزل مسکونی که عرفاً در شان محکوم‌علیه در حالت اعسار او باشد. ب - اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکوم‌علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است. ج - آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم‌ٌعلیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود. د - کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شان آنها. ه - وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌ وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است. و - تلفن مورد نیاز مدیون. ز - مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره‌ بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستاجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شان او نباشد.

تبصره ۱

چنانچه منزل مسکونی محکوم‌علیه بیش از نیاز و شان عرفی او در حالت اعسارش بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و مشارٌالیه حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجراءکننده رای نباشد به تقاضای محکوم‌له به‌ وسیله مرجع اجراءکننده حکم با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، صرف تادیه دیون محکوم‌ٌعلیه خواهد شد مگر اینکه استیفای محکوم‌به به طریق سهل‌تری مانند استیفاء از محل منافع بخش مازاد منزل مسکونی محکوم‌ٌعلیه یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا طلبکار امکان‌پذیر باشد که در این‌صورت محکوم‌به از طرق مذکور استیفاء خواهد شد.

تبصره ۲

چنانچه به حکم قانون مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرحهای عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکوم‌به از آن امکان‌ پذیر است مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید در اجرای حکم مالی، فقط برخی اموال بدهکار (محکوم‌علیه) از پرداخت بدهی مستثنی هستند و نمی‌توان برای وصول طلب آن‌ها را برداشت. این موارد شامل منزل مسکونی در حد شأن بدهکار در حالت اعسار، اثاثیه ضروری زندگی، آذوقه به اندازه نیاز، کتاب و ابزار علمی اهل علم، وسایل و ابزار کار برای امرار معاش، تلفن مورد نیاز مدیون، و مبلغی است که در اجاره پرداخت می‌شود در شرایطی که بدون آن اجاره‌بها باعث عسر و حرج شود و عین مستاجره مورد نیاز و در حد شأن باشد.

تبصره ۱ درباره منزل مسکونی بیشتر از نیاز و شأن است: اگر مال دیگری در دسترس نباشد و بدهکار حاضر به فروش منزل تحت نظارت مرجع اجرا نباشد، با تقاضای طلبکار (محکوم‌له) مرجع اجرا با رعایت تشریفات قانونی آن را می‌فروشد و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی صرف پرداخت دیون می‌شود؛ مگر اینکه وصول طلب از راه‌های سهل‌تری مثل منافع بخش مازاد یا انتقال سهم مشاعی به شخص ثالث یا طلبکار ممکن باشد.

تبصره ۲ می‌گوید اگر مستثنیات دین طبق قانون تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مثل اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی تبدیل به پول شود یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شود، وصول طلب از آن ممکن است؛ مگر اینکه ثابت شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

مصادیق واقعی

علی به مریم بدهکار است و حکم مالی علیه او صادر شده. خانه‌ای که علی در آن زندگی می‌کند و در حد شأن او در حالت اعسار است، طبق این ماده از مستثنیات دین است؛ اما اگر آن خانه بیش از نیاز و شأن عرفی او باشد و شرایط تبصره ۱ جمع شود، مریم می‌تواند تقاضا کند که با رعایت تشریفات قانونی فروخته شود و مازاد آن صرف بدهی شود.
مریم بدهکار است و خانه‌اش به دلیل قرار گرفتن در طرح عمرانی به پول تبدیل می‌شود. طبق تبصره ۲، طلبکار می‌تواند از آن پول وصول شود، مگر اینکه ثابت شود مریم قصد تهیه خانه را دارد.

سؤالات پرتکرار

آیا طلبکار می‌تواند هر مالی از بدهکار را برای طلبش بردارد؟

نه؛ بر اساس این ماده، مستثنیات دین فقط شامل موارد هفت‌گانه‌ای است که در متن آمده و خارج از آن‌ها این متن حکمی را بیان نکرده است.

اگر منزل بدهکار از حد شأن او بیشتر باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره ۱، در صورت جمع شرایط (نبودن مال دیگر در دسترس، حاضر نبودن بدهکار به فروش تحت نظارت مرجع اجرا و تقاضای طلبکار)، مرجع اجرا با رعایت تشریفات قانونی آن را می‌فروشد و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی صرف تادیه دیون می‌شود؛ مگر اینکه استیفای طلب از راه‌های سهل‌تر ممکن باشد.

اگر خانه بدهکار به دلیل طرح عمرانی پول شود، آیا طلبکار می‌تواند آن پول را بگیرد؟

طبق تبصره ۲، وصول محکوم‌به از آن ممکن است، مگر اینکه ثابت شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ←