ماده ۶۲۸ فصل هفدهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱)- مقاومت در مقابل نیروهای انتظامی و دیگر ضابطین دادگستری در موقعی که مشغول انجام وظیفه خود باشند دفاع محسوب نمی‌شود ‌ولی هر گاه اشخاص مزبور از حدود وظیفه خود خارج شوند و بر حسب ادله و قرائن موجود خوف آن باشد که عملیات آنها موجب قتل یا جرح یا‌تعرض به عرض یا مال گردد در این صورت دفاع در مقابل آنها نیز جایز است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این متن می‌گوید اگر نیروهای انتظامی یا دیگر ضابطان دادگستری (یعنی کسانی که به عنوان بازوی قانون در پرونده‌های کیفری کار می‌کنند) در حال انجام وظیفهٔ خود باشند و کسی در برابرشان مقاومت کند، این مقاومت «دفاع» به حساب نمی‌آید. یعنی کسی نمی‌تواند بگوید من فقط از خودم دفاع کردم.

اما همین متن یک استثنا هم دارد: اگر این اشخاص از محدودهٔ وظیفهٔ خود بیرون بروند و با توجه به دلایل و نشانه‌های موجود، ترس آن باشد که کارشان به کشته شدن، زخمی شدن، یا تجاوز به آبرو (عرض) یا مال منجر شود، در این صورت دفاع کردن در برابر آنها هم مجاز است.

در ابتدای همین متن عبارت «(منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱)» نوشته شده است؛ من دربارهٔ معنای دقیق یا اثر این عبارت اظهارنظر نمی‌کنم. همچنین متن به هیچ مادهٔ دیگری ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

فرض کنیم علی در برابر مأموری که مشغول انجام وظیفهٔ معمول خود است مقاومت می‌کند؛ بر اساس این متن، مقاومت او دفاع محسوب نمی‌شود.
فرض کنیم مریم ببیند مأموری از حدود وظیفهٔ خود خارج شده و با توجه به نشانه‌های موجود نگران باشد که کار او به ضرب و جرح یا آسیب به آبرو یا مالش می‌انجامد؛ بر اساس همین متن، دفاع کردن او در برابر آن مأمور مجاز است.

سؤالات پرتکرار

اگر پلیس در حال انجام وظیفه باشد و من مقاومت کنم، آیا می‌توانم بگویم از خودم دفاع کردم؟

بر اساس همین متن، مقاومت در برابر نیروهای انتظامی و دیگر ضابطان دادگستری در زمانی که مشغول انجام وظیفهٔ خود هستند، دفاع محسوب نمی‌شود.

اگر مأموری از حدود وظیفهٔ خودش بیرون برود، باز هم مقاومت در برابرش دفاع نیست؟

متن می‌گوید اگر آن اشخاص از حدود وظیفهٔ خود خارج شوند و با توجه به دلایل و نشانه‌های موجود، ترس آن باشد که کارشان به قتل، جرح، یا تعرض به عرض یا مال بینجامد، در این صورت دفاع در برابر آنها جایز است.

منظور از «عرض» در این متن چیست؟

این واژه در همین متن بدون توضیح بیشتر آمده است؛ متن فقط می‌گوید تعرض به عرض یا مال هم در کنار قتل و جرح، یکی از مواردی است که اگر ترس آن وجود داشته باشد، دفاع را جایز می‌کند. توضیح بیشتر دربارهٔ این واژه در خود متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←