ماده ۶۲۷ فصل هفدهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱)- دفاع در مواقعی صادق است که: الف- خوف برای نفس یا عرض یا ناموس یا مال مستند به قرائن معقول باشد. ب- دفاع متناسب با حمله باشد. ج- توسل به قوای دولتی یا هر گونه وسیله آسان‌تری برای نجات میسر نباشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این متن می‌گوید «دفاع» در چه شرایطی درست و پذیرفته‌شده است. بر اساس آن، دفاع وقتی صادق است که سه شرط با هم جمع باشد:

۱) ترس و بیم فرد برای جان (نفس)، آبرو (عرض)، ناموس یا مال، بر پایهٔ نشانه‌های معقول و منطقی باشد؛ یعنی ترس باید بیدلیل و خیالی نباشد.

۲) دفاع به‌اندازهٔ حمله باشد؛ نه بیشتر و نه شدیدتر از آن.

۳) راه دیگری برای نجات وجود نداشته باشد؛ یعنی نتوان از نیروهای دولتی (مثل پلیس) یا هر وسیلهٔ ساده‌تر دیگری کمک گرفت.

اگر همهٔ این شرایط نباشد، دفاع به شکلی که در این متن آمده، صادق نیست.

در عنوان همین متن عبارت «منسوخ ۱۳۹۲/۲/۱» نوشته شده است؛ من دربارهٔ اینکه این ماده اکنون معتبر است یا نه، اظهارنظر نمی‌کنم. همچنین در این متن تبصره‌ای ذکر نشده است. متن ارجاع دیگری به مادهٔ دیگری نداده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در کوچه با فردی روبه‌رو می‌شود که با چاقو قصد حمله به او را دارد. علی ابتدا دنبال راه فرار یا کمک گرفتن از پلیس است، اما چون راه دیگری ندارد و ترس او بر پایهٔ نشانه‌های روشن است، به‌اندازهٔ همان حمله از خود دفاع می‌کند.
فرض کنید مریم می‌بیند کسی در حال بردن اموالش است. اگر بتواند با صدا زدن همسایه‌ها یا زنگ زدن به پلیس موضوع را حل کند، بر اساس این متن دفاع صادق نیست؛ زیرا وسیلهٔ آسان‌تری وجود داشته است.

سؤالات پرتکرار

ترس من از حمله باید چه ویژگی داشته باشد تا دفاع درست باشد؟

بر اساس این متن، ترس باید برای نفس (جان)، عرض (آبرو)، ناموس یا مال باشد و بر پایهٔ نشانه‌های معقول استوار باشد، نه فقط یک نگرانی خیالی.

اگر هنگام دفاع بیشتر از حد حمله اقدام کنم چه می‌شود؟

این متن یکی از شرط‌های دفاع صادق را «متناسب بودن دفاع با حمله» دانسته است؛ پس دفاعی که با حمله تناسب نداشته باشد، با این شرط نمی‌سازد.

آیا باید اول سراغ پلیس بروم؟

بر اساس این متن، اگر توسل به قوای دولتی یا هر وسیلهٔ آسان‌تر دیگری برای نجات ممکن باشد، دفاع به معنای گفته‌شده در این متن صادق نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←