ماده ۵۹۶ فصل یازدهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(جزای نقدی اصلاحی ۱۴۰۳/۳/۳۰)- هر کس با استفاده از ضعف نفس شخصی یا هوی و هوس او یا حوائج شخصی افراد غیررشید به ضرر او نوشته یا سندی اعم از تجاری یا غیرتجاری از قبیل برات، سفته، چک، حواله، قبض و مفاصاحساب و یا هرگونه نوشته‌ای که موجب التزام وی یا برائت ذمه گیرنده سند یا هر شخص دیگر میشود به هر نحو تحصیل نماید علاوه بر جبران خسارات مالی به حبس از سه ماه تا یک سال و از ۶۶,۰۰۰,۰۰۰ تا ۲۶۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم می‌شود و اگر مرتکب ولایت یا وصایت یا قیمومت بر آن شخص داشته باشد مجازات وی علاوه بر جبران خسارات مالی از یک سال و شش ماه تا سه سال و شش ماه حبس خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، اگر کسی از ضعف نفس، هوی و هوس یا نیازهای شخصی فردی که در متن «غیررشید» نامیده شده استفاده کند و به ضرر او نوشته یا سندی را به دست آورد، مجازات می‌شود. این سند می‌تواند تجاری یا غیرتجاری باشد؛ مثل برات، سفته، چک، حواله، قبض، مفاصاحساب یا هر نوشته‌ای که آن شخص را متعهد کند یا گیرنده سند یا شخص دیگری را بری‌الذمه کند.

مجازات در حالت معمول، علاوه بر جبران خسارت مالی، حبس از سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از ۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. اگر مرتکب نسبت به آن شخص ولایت، وصایت یا قیمومت داشته باشد، مجازات علاوه بر جبران خسارت مالی، حبس از یک سال و شش ماه تا سه سال و شش ماه است.

مصادیق واقعی

علی فردی غیررشید است. مریم با سوءاستفاده از ضعف نفس یا هوی و هوس او، او را راضی می‌کند چکی به نفع مریم بدهد. در این حالت، مریم مشمول مجازات این ماده قرار می‌گیرد.
حسین ولی، وصی یا قیم یک فرد غیررشید است و از این جایگاه استفاده می‌کند تا از آن فرد نوشته‌ای بگیرد که او را متعهد کند یا دین کسی را ساقط کند. برای او علاوه بر جبران خسارت مالی، حبس از یک سال و شش ماه تا سه سال و شش ماه پیش‌بینی شده است.

سؤالات پرتکرار

این ماده چه کاری را جرم می‌داند؟

استفاده از ضعف نفس، هوی و هوس یا نیازهای شخصی فرد غیررشید و تحصیل نوشته یا سندی به ضرر او را؛ سند می‌تواند تجاری یا غیرتجاری باشد.

اگر مرتکب ولی، وصی یا قیم آن شخص باشد، مجازات چه تفاوتی دارد؟

در این حالت، علاوه بر جبران خسارت مالی، حبس از یک سال و شش ماه تا سه سال و شش ماه تعیین شده است؛ در حالی که در حالت معمول حبس سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از ۶۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۲۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.

چه اسنادی زیر این ماده قرار می‌گیرند؟

برات، سفته، چک، حواله، قبض، مفاصاحساب و هر نوشته‌ای که فرد را متعهد کند یا گیرنده سند یا شخص دیگری را بری‌الذمه کند؛ اعم از تجاری یا غیرتجاری.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←