ماده ۵۹۵ فصل یازدهم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر نوع توافق بین دو یا چند نفر، تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن، جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مکیل و موزون معامله نماید و یا زائد بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید، ربا محسوب و جرم شناخته میشود مرتکبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین ‌آنها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال، به شش ماه تا سه سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم ‌می‌گردند.

تبصره ۱

در صورت معلوم نبودن صاحب مال، مال مورد ربا از مصادیق اموال مجهول‌المالک بوده و در اختیار ولی فقیه قرار خواهد گرفت.

تبصره ۲

هر گاه ثابت شود ربادهنده در مقام پرداخت وجه یا مال اضافی مضطر بوده از مجازات مذکور در این ماده معاف خواهد شد.

تبصره ۳

هر گاه قرارداد مذکور بین پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود یا مسلمان از کافر ربا دریافت کند مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، اگر دو یا چند نفر در قالب هر قراردادی مانند بیع، قرض، صلح و مانند آن توافق کنند که جنسی با شرط اضافه و با همان جنس مکیل و موزون معامله شود، یا بیش از مبلغ پرداختی دریافت شود، این کار ربا و جرم شناخته می‌شود. مرتکبین شامل ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین آن‌ها می‌شوند و علاوه بر رد اضافه به صاحب مال، به شش ماه تا سه سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم می‌گردند.

تبصره‌های این ماده سه حالت را بیان می‌کنند: اگر صاحب مال معلوم نباشد، مال مورد ربا از مصادیق اموال مجهول‌المالک است و در اختیار ولی فقیه قرار می‌گیرد. اگر ثابت شود ربادهنده در مقام پرداخت وجه یا مال اضافی مضطر بوده، از مجازات مذکور در این ماده معاف خواهد شد. اگر قرارداد مذکور بین پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود، یا مسلمان از کافر ربا دریافت کند، مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.

مصادیق واقعی

علی به مریم مبلغی قرض می‌دهد و شرط می‌کند مریم در بازپرداخت، مبلغ بیشتری بدهد. طبق این متن، این توافق ربا محسوب می‌شود و ربادهنده، رباگیرنده و هر واسطه‌ای مشمول حکم ماده هستند.
حسن واسطه می‌شود تا علی به مریم جنسی را با شرط اضافه و با همان جنس مکیل و موزون معامله کند. متن، واسطه را هم در کنار ربادهنده و رباگیرنده مرتکب می‌داند.

سؤالات پرتکرار

اگر صاحب پول یا مال اضافی معلوم نباشد، تکلیف چیست؟

طبق تبصره ۱، مال مورد ربا از مصادیق اموال مجهول‌المالک است و در اختیار ولی فقیه قرار می‌گیرد.

اگر کسی که اضافه را می‌پردازد مجبور یا مضطر باشد، مجازات می‌شود؟

طبق تبصره ۲، اگر ثابت شود ربادهنده در مقام پرداخت وجه یا مال اضافی مضطر بوده، از مجازات مذکور در این ماده معاف خواهد شد.

آیا ربا بین پدر و فرزند یا زن و شوهر مشمول این ماده است؟

طبق تبصره ۳، اگر قرارداد مذکور بین پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود، مشمول مقررات این ماده نخواهد بود. همچنین اگر مسلمان از کافر ربا دریافت کند، مشمول این ماده نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←