ماده ۵۹۱ فصل یازدهم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هر گاه ثابت شود که راشی برای حفظ حقوق حقه خود ناچار از دادن وجه یا مالی بوده تعقیب کیفری ندارد و وجه یا مالی که داده به او مسترد میگردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ کسی است که رشوه می‌دهد (به او «راشی» می‌گویند). طبق این متن، اگر ثابت شود که او برای حفظ «حقوق حقه» خودش — یعنی حق قانونی و درست خودش — ناچار بوده پول یا مالی بدهد، دیگر تحت تعقیب کیفری قرار نمی‌گیرد. یعنی برای او پروندهٔ کیفری باز نمی‌شود.

همچنین در همین حالت، پول یا مالی که او داده بود، به خودش برگردانده می‌شود.

نکتهٔ مهم این است که این حکم دو شرط دارد: اول اینکه موضوع «حق حقه» باشد، و دوم اینکه ثابت شود او واقعاً ناچار بوده (نه اینکه با اختیار خودش رشوه داده باشد). متن ماده دربارهٔ اینکه این «ناچاری» و «اثبات» چگونه مشخص می‌شود توضیحی نداده و در این متن هم تبصره‌ای ذکر نشده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی حق قانونی و مسلمی دارد و برای گرفتن همان حق، فرد مقابل از او می‌خواهد که پولی بدهد و علی هم چون راه دیگری ندارد این پول را می‌دهد. اگر ثابت شود علی ناچار بوده، طبق این ماده تعقیب کیفری نمی‌شود و پولش به او برگردانده می‌شود.
فرض کنید مریم برای دریافت حق درست خود ناچار می‌شود مبلغی پرداخت کند. اگر این ناچاری در پرونده ثابت شود، مریم به عنوان راشی تعقیب کیفری نمی‌شود و مبلغ پرداختی به او مسترد می‌گردد.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی مجبور شود برای گرفتن حق خودش پول بدهد، مجازات می‌شود؟

طبق این ماده، اگر ثابت شود که او برای حفظ حقوق حقهٔ خود ناچار از دادن وجه یا مال بوده، تعقیب کیفری ندارد.

پولی که در این حالت داده شده، چه می‌شود؟

طبق همین متن، وجه یا مالی که او داده به خودش مسترد می‌گردد.

چه چیزی باید ثابت شود تا این حکم اجرا شود؟

باید ثابت شود که او برای حفظ حقوق حقهٔ خود ناچار از دادن وجه یا مال بوده است. جزئیات چگونگی اثبات در همین متن ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←