ماده ۵۵۹ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه در اثر جنایت صدمه ای بر عضو یا منافع وارد آید چنانچه برای آن جنایت در شرع دیه مقدر یا نسبت معینی از آن به شرح مندرج در این قانون مقرر شده باشد مقدار مقرر و چنانچه شرعاً مقدار خاصی برای آن تعیین نشده ارش آن قابل مطالبه است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ کلی می‌گوید وقتی در نتیجهٔ یک جنایت (کار آسیب‌زننده) به عضو بدن کسی یا به یکی از کارکردهای بدن او صدمه‌ای وارد شود، دو حالت پیش می‌آید. حالت اول: اگر برای آن صدمه در شرع و به شرح همین قانون، مقدار مشخصی دیه یا نسبت معینی از دیه تعیین شده باشد، همان مقدار قابل مطالبه است. حالت دوم: اگر شرعاً برای آن صدمه مقدار خاصی تعیین نشده باشد، «ارش» آن قابل مطالبه است.

«دیه» یعنی مبلغ یا مقدار تعیین‌شده‌ای که برای آسیب مشخص در قانون آمده است. «ارش» یعنی جبرانی که مقدار ثابتی برایش در شرع تعیین نشده و به آن «دیه غیرمقدر» هم گفته می‌شود؛ در این ماده فقط گفته شده که ارش قابل مطالبه است و توضیح بیشتری دربارهٔ نحوهٔ تعیین آن نداده است.

این ماده به طور کلی دربارهٔ صدمه به «عضو» و «منافع» (کارکردهای بدن) صحبت می‌کند و مقدارها و نسبت‌ها را به شرح مندرج در همین قانون ارجاع می‌دهد، بدون اینکه خودش عدد یا نسبتی را ذکر کند.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در یک درگیری به دست مریم آسیب می‌زند. اگر برای این نوع آسیب در قانون مقدار مشخصی دیه تعیین شده باشد، مریم می‌تواند همان مقدار مقرر را مطالبه کند.
فرض کنید آسیب واردشده به یکی از کارکردهای بدن مریم باشد و برای آن، شرعاً و در قانون مقدار خاصی تعیین نشده باشد؛ در این صورت او می‌تواند ارش آن را مطالبه کند.

سؤالات پرتکرار

دیه و ارش چه تفاوتی با هم دارند؟

بر اساس همین متن، دیه مقداری است که شرع و قانون برای آن صدمه مشخص کرده‌اند و نسبت معینی از آن هم تعیین شده است؛ اما ارش برای صدمه‌ای است که شرعاً مقدار خاصی برای آن تعیین نشده است.

اگر به عضو بدنم آسیب برسد، چه چیزی می‌توانم مطالبه کنم؟

طبق این ماده، اگر برای آن آسیب دیه مقرر یا نسبت معینی از آن در قانون تعیین شده باشد، همان مقدار مقرر و اگر مقدار خاصی تعیین نشده باشد، ارش آن قابل مطالبه است.

این ماده شامل آسیب به کارکردهای بدن هم می‌شود یا فقط عضو ظاهری؟

این ماده هم «عضو» و هم «منافع» (کارکردها) را ذکر کرده است، پس آسیب به هر دو را در بر می‌گیرد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←