ماده ۴۶۷ فصل چهارم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

عاقله، مکلف به پرداخت دیه جنایتهای کمتر از موضحه نیست، هرچند مرتکب، نابالغ یا مجنون باشد.

تبصره

هرگاه در اثر یک یا چند ضربه خطائی، صدمات متعددی بر یک یا چند عضو وارد آید، ملاک رسیدن به دیه موضحه، دیه هر آسیب به طور جداگانه است و برای ضمان عاقله، رسیدن دیه مجموع آنها به دیه موضحه کافی نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره «عاقله» است؛ یعنی گروهی که در برخی موارد به جای خود مرتکب، دیه را می‌پردازند. طبق این ماده، عاقله فقط موظف به پرداخت دیه جنایت‌هایی است که از «موضحه» سنگین‌تر باشند؛ اگر جنایت کمتر از موضحه باشد، عاقله چیزی پرداخت نمی‌کند. این حکم حتی زمانی هم که خود مرتکب نابالغ (به سن بلوغ نرسیده) یا مجنون (دیوانه) باشد، برقرار است.

نکته: این متن توضیح نمی‌دهد که «موضحه» دقیقاً چه نوع جراحتی است و ملاک سنگینی یا سبکی آن چیست؛ فقط گفته شده جنایت‌های کمتر از آن، عاقله را مکلف نمی‌کند.

در تبصره آمده که اگر در اثر یک یا چند ضربه خطایی (غیرعمدی) چند صدمه به یک یا چند عضو بدن وارد شود، برای رسیدن به دیه موضحه باید هر آسیب را جداگانه حساب کرد، نه مجموع آن‌ها. یعنی اینکه مجموع دیه این صدمه‌ها به اندازه دیه موضحه برسد، برای اینکه عاقله مسئول پرداخت شود کافی نیست.

مصادیق واقعی

علی که به سن بلوغ نرسیده، به‌طور غیرعمد به مریم آسیب می‌زند و آسیب واردشده کمتر از موضحه است. بر اساس این ماده، عاقله علی مکلف به پرداخت دیه این آسیب نیست.
در اثر چند ضربه خطایی، به چند عضو بدن مریم صدمه‌های متعددی وارد می‌شود. طبق تبصره، هر آسیب جداگانه سنجیده می‌شود و صرف اینکه مجموع دیه‌ها به دیه موضحه برسد، عاقله را مسئول نمی‌کند.

سؤالات پرتکرار

عاقله چه زمانی مسئول پرداخت دیه نیست؟

وقتی جنایت کمتر از موضحه باشد؛ در این حالت عاقله مکلف به پرداخت دیه نیست، حتی اگر مرتکب نابالغ یا مجنون باشد.

اگر چند صدمه جداگانه وارد شود، آیا مجموع آن‌ها برای مسئول شدن عاقله کافی است؟

نه؛ طبق تبصره، هر آسیب جداگانه سنجیده می‌شود و رسیدن مجموع دیه‌ها به دیه موضحه برای ضمان عاقله کافی نیست.

این ماده توضیح داده که موضحه چیست؟

نه؛ این متن فقط حکم را بیان کرده و تعریفی از موضحه یا ملاک آن ارائه نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←