ماده ۴۶۳ فصل چهارم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در جنایت خطای محض در صورتی‌ که جنایت با بینه یا قسامه یا علم قاضی ثابت شود، پرداخت دیه برعهده عاقله است و اگر با اقرار مرتکب یا نکول او از سوگند یا قسامه ثابت شد بر عهده خود او است.

تبصره

هرگاه پس از اقرار مرتکب به جنایت خطایی، عاقله اظهارات او را تصدیق نماید، عاقله مسئول پرداخت دیه است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی جنایت «خطای محض» رخ می‌دهد، اینکه چه کسی باید دیه را بپردازد بستگی دارد به اینکه جنایت با چه راهی در دادگاه ثابت شده است. اگر ثابت شدن آن با «بینه» (شهادت شهود)، «قسامه» (سوگندهای خاص در این موارد) یا «علم قاضی» (اطمینان قاضی از پرونده) باشد، پرداخت دیه بر عهدهٔ «عاقله» است؛ یعنی خویشاوندان مرد پدری مرتکب که در این موارد مسئولیت پرداخت دیه را بر دوش می‌کشند.

اما اگر جنایت با «اقرار» خود مرتکب (یعنی خودش اعتراف کند) یا با «نکول» او ثابت شود، یعنی او از سوگند یا قسامه سر باز زند، در این حالت پرداخت دیه بر عهدهٔ خودِ مرتکب است و نه عاقله.

تبصرهٔ این ماده یک استثنا را بیان می‌کند: اگر مرتکب به جنایت خطایی اقرار کند و سپس عاقله هم گفته‌های او را تأیید و تصدیق کند، در آن صورت عاقله مسئول پرداخت دیه خواهد بود.

مصادیق واقعی

فرض کنیم علی در یک حادثهٔ خطای محض باعث آسیب به مریم شود و این موضوع در دادگاه با شهادت شهود (بینه) ثابت شود؛ بر اساس این ماده، دیه بر عهدهٔ عاقلهٔ علی است.
در همان مثال، اگر علی خودش به انجام این جنایت اقرار کند و عاقله‌اش گفته‌های او را تأیید کنند، طبق تبصرهٔ این ماده عاقله مسئول پرداخت دیه است؛ اما اگر عاقله تأیید نکند، دیه بر عهدهٔ خود علی است.

سؤالات پرتکرار

اگر جنایت خطای محض با شهادت شهود ثابت شود، دیه را چه کسی می‌دهد؟

طبق این ماده، پرداخت دیه بر عهدهٔ عاقله است.

اگر خود مرتکب به جنایت خطایی اقرار کند، دیه بر عهدهٔ کیست؟

بر عهدهٔ خود مرتکب است؛ مگر اینکه عاقله اظهارات او را تصدیق کند که در آن صورت طبق تبصره، عاقله مسئول پرداخت دیه است.

اگر مرتکب از سوگند یا قسامه سر باز زند، دیه را چه کسی می‌پردازد؟

در این متن آمده که در این حالت پرداخت دیه بر عهدهٔ خود مرتکب است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←