ماده ۴۳۹ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

ابزار قطع و جرح درقصاص عضو باید تیز، غیرآلوده و مناسب با اجرای قصاص باشد و ایذاء مرتکب، بیش از مقدار جنایت او ممنوع و موجب تعزیر مقرر در قانون است. اگر مرتکب، بیمار یا شرایط زمان و مکان به گونه ای باشد که در قصاص، بیم سرایت به نفس یا صدمه دیگر باشد، در صورت امکان، موانع رفع و قصاص اجراء می‌شود. در غیر این صورت تا برطرف شدن بیم سرایت، قصاص به تاخیر میافتد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ شیوهٔ اجرای «قصاص عضو» است؛ یعنی وقتی حکم قصاص برای آسیب زدن به عضوی از بدن کسی صادر می‌شود. متن می‌گوید ابزاری که برای بریدن یا زخم زدن در این قصاص استفاده می‌شود باید تیز، پاک (غیرآلوده) و مناسب با همان قصاص باشد. همچنین آزار و اذیت کردن فرد مجرم بیش از اندازهٔ جنایتی که او مرتکب شده ممنوع است و برای آن، تعزیری که در قانون مقرر شده در نظر گرفته می‌شود.

بخش دوم ماده به حالتی می‌پردازد که خود مجرم بیمار باشد یا شرایط زمان و مکان طوری باشد که ترس از سرایت (مثلاً سرایت بیماری یا عفونت) به جان فرد یا ایجاد صدمهٔ دیگر وجود داشته باشد. در این حالت، اگر بشود موانع را برطرف کرد، قصاص انجام می‌شود؛ و اگر نشود، قصاص تا وقتی که این ترس از سرایت برطرف شود به تأخیر می‌افتد.

این ماده تبصره ندارد و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با ضربتی به دست مریم آسیب زده و حکم قصاص عضو صادر شده است. بر اساس این ماده، ابزاری که برای اجرای قصاص به کار می‌رود باید تیز، غیرآلوده و مناسب باشد و به علی بیش از اندازهٔ همان جنایت آزار نرساند.
فرض کنید محکوم به قصاص عضو، بیماری‌ای دارد که امکان سرایت آن به خودش یا صدمهٔ دیگر وجود دارد. اگر رفع این مانع ممکن باشد، قصاص اجرا می‌شود؛ در غیر این صورت اجرای قصاص تا برطرف شدن ترس سرایت به تأخیر می‌افتد.

سؤالات پرتکرار

اگر ابزار قصاص تیز یا غیرآلوده نباشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

این ماده می‌گوید ابزار باید تیز، غیرآلوده و مناسب با اجرای قصاص باشد؛ اما خودِ متن برای تخلف از این شرط، مجازات جداگانه‌ای تعیین نکرده است.

اگر در اجرای قصاص، به مجرم بیشتر از جنایتی که کرده آزار برسانیم چه حکمی دارد؟

این کار ممنوع است و موجب تعزیری است که در قانون مقرر شده؛ مبلغ یا مقدار آن در همین متن ذکر نشده است.

اگر مجرم بیمار باشد یا شرایط طوری باشد که ترس از سرایت وجود داشته باشد، قصاص چه می‌شود؟

اگر بتوان موانع را برطرف کرد، قصاص انجام می‌شود؛ در غیر این صورت اجرای قصاص تا برطرف شدن ترس سرایت به تأخیر می‌افتد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←