ماده ۴۲۹ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در مواردی که محکوم به قصاص، در زندان است و صاحب حق قصاص، بدون عذر موجه یا به علت ناتوانی در پرداخت فاضل دیه یا به جهت انتظار برای بلوغ یا افاقه ولی دم یا محکوم‌علیه، مرتکب را در وضعیت نامعین رها نماید، با شکایت محکوم علیه از این امر، دادگاه صادرکننده حکم، مدت مناسبی را مشخص و به صاحب حق قصاص اعلام می‌کند تا ظرف مهلت مقرر نسبت به گذشت، مصالحه یا اجرای قصاص اقدام کند. در صورت عدم اقدام او در این مدت، دادگاه می‌تواند پس از تعیین تعزیر بر اساس کتاب پنجم «تعزیرات» و گذشتن مدت زمان آن با اخذ وثیقه مناسب و تایید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان تا تعیین تکلیف از سوی صاحب حق قصاص، مرتکب را آزاد کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ وضعیتی است که فردی به قصاص محکوم شده و در زندان به سر می‌برد، اما صاحب حق قصاص (کسی که حق قصاص دارد) او را در حالت بلاتکلیفی رها کرده است. متن می‌گوید این رها کردن ممکن است بدون عذر موجه باشد، یا به دلیل ناتوانی صاحب حق قصاص در پرداخت «فاضل دیه» (مبلغی که در برخی موارد قصاص باید پرداخت شود)، یا به دلیل انتظار برای رسیدن ولی دم یا محکوم‌علیه به سن بلوغ یا بهبود وضعیت روانی آن‌ها باشد.

در چنین حالتی، اگر محکوم‌علیه شکایت کند، دادگاهی که حکم را صادر کرده، مدت مناسبی را تعیین و به صاحب حق قصاص اعلام می‌کند تا در آن مهلت یکی از این سه کار را انجام دهد: گذشت، مصالحه، یا اجرای قصاص. اگر صاحب حق قصاص در آن مدت اقدامی نکند، دادگاه می‌تواند پس از تعیین تعزیر بر اساس کتاب پنجم «تعزیرات» و گذشتن مدت آن، با گرفتن وثیقه مناسب و تأیید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان، محکوم‌علیه را تا زمانی که صاحب حق قصاص تصمیم بگیرد، آزاد کند.

این ماده به کتاب پنجم «تعزیرات» ارجاع داده است، اما خودش محتوای آن کتاب را بیان نمی‌کند.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی به قصاص محکوم شده و در زندان است. صاحب حق قصاص، مریم، ماه‌ها هیچ تصمیمی دربارهٔ گذشت، مصالحه یا اجرای قصاص نمی‌گیرد و علی در بلاتکلیفی می‌ماند. علی می‌تواند شکایت کند و دادگاه برای مریم مهلتی تعیین می‌کند.
فرض کنید صاحب حق قصاص به دلیل ناتوانی در پرداخت فاضل دیه نمی‌تواند قصاص را اجرا کند و محکوم‌علیه در زندان می‌ماند. محکوم‌علیه می‌تواند شکایت کند تا دادگاه مهلتی تعیین کند و در صورت عدم اقدام، با شرایط گفته‌شده در این ماده آزاد شود.

سؤالات پرتکرار

اگر صاحب حق قصاص هیچ تصمیمی نگیرد، تکلیف محکوم به قصاص که در زندان است چیست؟

محکوم‌علیه می‌تواند شکایت کند. دادگاه صادرکننده حکم مدت مناسبی را تعیین و به صاحب حق قصاص اعلام می‌کند تا در آن مهلت گذشت، مصالحه یا اجرای قصاص را انجام دهد.

اگر صاحب حق قصاص در مهلت تعیین‌شده اقدامی نکند، آیا محکوم به قصاص فوراً آزاد می‌شود؟

نه فوراً. بر اساس این متن، آزادسازی پس از تعیین تعزیر بر اساس کتاب پنجم «تعزیرات» و گذشتن مدت آن، با اخذ وثیقه مناسب و تأیید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان، و تا تعیین تکلیف از سوی صاحب حق قصاص امکان‌پذیر است.

این ماده چه زمانی کاربرد دارد؟

در مواردی که محکوم به قصاص در زندان است و صاحب حق قصاص بدون عذر موجه، یا به علت ناتوانی در پرداخت فاضل دیه، یا به جهت انتظار برای بلوغ یا افاقه ولی دم یا محکوم‌علیه، او را در وضعیت نامعین رها کرده باشد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←