ماده ۴۲۲ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در هر حق قصاصی هریک از صاحبان آن به طور مستقل حق قصاص دارند لکن هیچ یک از آنان در مقام استیفای نباید حق دیگران را از بین ببرد و در صورتی که بدون اذن و موافقت دیگر افراد خواهان قصاص، مبادرت به استیفای قصاص کند، ضامن سهم دیه دیگران است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

هر حقی که به قصاص مربوط می‌شود، ممکن است چند نفر صاحب آن باشند؛ این ماده می‌گوید هر کدام از این افراد به‌تنهایی می‌توانند قصاص را بخواهند و حق خودشان را مستقلاً داشته باشند. اما وقتی نوبت به اجرای قصاص می‌رسد، هیچ‌کدام حق ندارند حق بقیه را از بین ببرند.

اگر یکی از این افراد بدون اجازه و بدون رضایت دیگرانی که خواهان قصاص هستند، خودش قصاص را اجرا کند، در برابر سهم دیه آن افراد دیگر مسئول است؛ یعنی باید سهم دیه آن‌ها را جبران کند.

این متن توضیح نمی‌دهد که سهم دیه هر نفر چطور محاسبه می‌شود و به ماده دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید سه نفر (علی، مریم و حسن) صاحب حق قصاص هستند. علی بدون گرفتن اجازه از مریم و حسن، قصاص را اجرا می‌کند. طبق این متن، علی در برابر سهم دیه مریم و حسن مسئول است.
فرض کنید مریم و حسن صاحبان حق قصاص هستند. مریم به‌تنهایی و بدون رضایت حسن قصاص را اجرا می‌کند. طبق این متن، مریم ضامن سهم دیه حسن است.

سؤالات پرتکرار

اگر چند نفر صاحب حق قصاص باشند، آیا هر کدام جداگانه می‌توانند قصاص بخواهند؟

بله، طبق این متن هر یک از صاحبان حق قصاص به‌طور مستقل حق قصاص دارند.

اگر یکی از آن‌ها بدون اجازه بقیه قصاص را اجرا کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق این متن، او ضامن سهم دیه دیگران است.

آیا می‌توان هنگام اجرای قصاص، حق دیگر صاحبان حق قصاص را نادیده گرفت؟

نه، این متن می‌گوید هیچ‌یک از آن‌ها در مقام استیفا نباید حق دیگران را از بین ببرد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←