ماده ۴۲۱ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هیچ کس غیر از مجنیٌ علیه یا ولی او حق قصاص مرتکب را ندارد و اگر کسی بدون اذن آنان او را قصاص کند، مستحق قصاص است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید حق قصاص کردن فردی که جرمی را مرتکب شده، فقط از آنِ خودِ قربانی (که در متن «مجنیٌ علیه» نامیده شده، یعنی کسی که جرم روی او انجام شده) یا ولیّ اوست. منظور از «ولی» کسی است که در این زمینه به‌عنوان سرپرست یا صاحب حق قربانی شناخته می‌شود.

اگر شخص دیگری بدون اجازهٔ قربانی یا ولیّ او، خودش اقدام به قصاص مرتکب کند، در متن آمده که خودِ این فرد مستحق قصاص است؛ یعنی کسی که به‌جای صاحب حق دست به قصاص زده، ممکن است در جایگاه کسی قرار بگیرد که باید قصاص شود.

مصادیق واقعی

فرض کنیم مریم قربانی یک جرم است و حق قصاص دارد. اگر پسرعموی مریم بدون اجازهٔ او شخص مرتکب را قصاص کند، طبق این ماده خودِ پسرعمو مستحق قصاص است.
اگر ولیّ علی، یعنی پدرش، حق قصاص داشته باشد و شخص دیگری بدون اجازهٔ پدر این کار را انجام دهد، آن شخص مستحق قصاص است.

سؤالات پرتکرار

چه کسی حق قصاص کردن مرتکب را دارد؟

فقط خودِ قربانی (مجنیٌ علیه) یا ولیّ او.

اگر کسی بدون اجازهٔ قربانی یا ولیّ او، مرتکب را قصاص کند چه می‌شود؟

طبق همین ماده، خودِ او مستحق قصاص است.

آیا در این متن گفته شده که قصاص چطور و با چه تشریفاتی اجرا می‌شود؟

نه؛ این متن فقط دربارهٔ اینکه چه کسی حق قصاص دارد و اگر بدون اجازه قصاص شود چه پیامدی دارد، صحبت می‌کند و به جزئیات اجرای آن اشاره‌ای نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←