ماده ۴۰۱ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در جنایت مامومه، دامغه، جائفه، هاشمه، مُنقّله، شکستگی استخوان و صدماتی که موجب تغییر رنگ پوست یا ورم بدن می‌شود، قصاص ساقط است و مرتکب علاوه بر پرداخت دیه به تعزیر مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» نیز محکوم می‌شود. حکم مذکور در هر مورد دیگری که خطر تجاوز در قصاص عضو یا منافع وجود داشته باشد نیز جاری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی در مواردی مانند مامومه، دامغه، جائفه، هاشمه، مُنقّله، شکستگی استخوان و صدماتی که باعث تغییر رنگ پوست یا ورم بدن می‌شود به دیگری آسیب بزند، قصاص عضو در آن مورد ساقط است؛ یعنی نمی‌توان همان آسیب را به شکل قصاص بر مرتکب وارد کرد. مرتکب باید دیه بپردازد و علاوه بر آن به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

همین حکم در هر مورد دیگری هم اجرا می‌شود که خطر تجاوز در قصاص عضو یا منافع وجود داشته باشد؛ یعنی جایی که اجرای قصاص عضو یا منافع ممکن است به زیاده‌روی و آسیب بیشتر منجر شود.

متن به کتاب پنجم «تعزیرات» ارجاع داده، اما نوع یا مقدار تعزیر را در همین ماده مشخص نکرده است.

مصادیق واقعی

علی با ضربه‌ای باعث شکستگی استخوان مریم می‌شود. طبق این ماده، قصاص عضو در این مورد ساقط است و علی علاوه بر پرداخت دیه، به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.
حسن صدمه‌ای به حسین وارد می‌کند که بدن حسین ورم می‌کند. در اینجا هم قصاص ساقط است و همان مسیر پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» پیش می‌رود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی استخوان دیگری را بشکند، می‌تواند قصاص کند؟

طبق این ماده، در شکستگی استخوان قصاص ساقط است و مرتکب به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

آیا این ماده شامل صدمه‌ای که فقط رنگ پوست را تغییر می‌دهد هم می‌شود؟

بله، متن صدماتی را که موجب تغییر رنگ پوست یا ورم بدن می‌شود نیز نام برده و برای آنها قصاص را ساقط کرده است.

اگر خطر تجاوز در قصاص عضو وجود داشته باشد، چه حکمی دارد؟

متن می‌گوید حکم مذکور در هر مورد دیگری که خطر تجاوز در قصاص عضو یا منافع وجود داشته باشد نیز جاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←