ماده ۴۰۲ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر شخصی یک چشم کسی را درآورد یا کور کند، قصاص می‌شود، گرچه مرتکب بیش از یک چشم نداشته باشد و دیه ای به وی پرداخت نمی‌شود. این حکم در مورد همه اعضای زوج بدن جاری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «قصاص عضو» است؛ یعنی وقتی کسی عضوی از بدن شخص دیگر را از بین ببرد، در برخی موارد همان کار به شکل مقابله به مثل بر خود او انجام می‌شود. بر اساس این متن، اگر کسی یک چشم دیگری را دربیاورد یا او را کور کند، قصاص می‌شود؛ یعنی یک چشم او هم در برابر آن از بین می‌رود.

نکتهٔ مهم این است که این حکم حتی وقتی اجرا می‌شود که خودِ مرتکب بیش از یک چشم نداشته باشد؛ یعنی اگر او فقط یک چشم داشته باشد، همان یک چشم قصاص می‌شود و در این حالت دیه‌ای هم به او پرداخت نمی‌شود.

متن می‌گوید همین حکم دربارهٔ همهٔ اعضای «زوج» بدن هم جاری است؛ اعضای زوج یعنی اعضایی که به‌صورت جفتی در بدن وجود دارند، مثل دو چشم، دو گوش، دو دست و دو پا. توجه کنید که این متن فقط همین حکم را بیان می‌کند و توضیح نمی‌دهد که تشخیص مصداق یا اجرای آن با چه مرجعی است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با ضربه‌ای چشم مریم را از بین می‌برد. طبق این متن، علی قصاص می‌شود، حتی اگر خودش فقط یک چشم داشته باشد و با این کار بینایی‌اش از دست برود، و دیه‌ای هم به او داده نمی‌شود.
فرض کنید شخصی گوش کسی را قطع می‌کند؛ چون گوش از اعضای زوج بدن است، متن می‌گوید همین حکم دربارهٔ آن هم جاری است.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی چشم مرا کور کند، آیا او هم کور می‌شود؟

بر اساس این متن، بله؛ درآوردن یا کور کردن یک چشم قصاص دارد و همان کار بر مرتکب انجام می‌شود.

اگر مرتکب فقط یک چشم داشته باشد، آیا باز هم قصاص می‌شود؟

بله؛ متن می‌گوید حتی اگر مرتکب بیش از یک چشم نداشته باشد، قصاص می‌شود و دیه‌ای هم به او پرداخت نمی‌شود.

این حکم فقط برای چشم است یا اعضای دیگر هم شامل می‌شود؟

متن می‌گوید این حکم در مورد همهٔ اعضای زوج بدن نیز جاری است؛ یعنی اعضایی که جفتی هستند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←