ماده ۴۰۰ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر رعایت تساوی در طول و عرض و عمق جنایت، ممکن نباشد و قصاص به مقدار کمتر ممکن باشد مجنیٌ علیه می‌تواند به قصاص کمتر، اکتفاء کند و مابه التفاوت را ارش مطالبه نماید و یا با رضایت جانی دیه جنایت را بگیرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ قصاص عضو است؛ یعنی وقتی کسی به عضوی از بدن دیگری آسیب زده و قرار است همان آسیب به شکل مساوی بر او وارد شود. اگر امکان نداشته باشد که طول و عرض و عمق آن آسیب کاملاً برابر و یکسان اجرا شود، اما بتوان قصاص را به مقدار کمتر انجام داد، این ماده دو راه پیش پای مجنیٌ علیه (کسی که به او آسیب رسیده) می‌گذارد.

راه اول: می‌تواند به همان قصاص کمتر راضی شود و در کنار آن، «ارش» مابه‌التفاوت را مطالبه کند. ارش در اینجا یعنی جبران خسارت بخشی که قصاص نشده است.

راه دوم: می‌تواند با رضایت جانی (کسی که جنایت را انجام داده) به جای قصاص، دیه آن جنایت را بگیرد. مطابق همین متن، این انتخاب دوم به رضایت جانی مشروط شده است.

مصادیق واقعی

علی به گوش مریم آسیب زده و قرار است قصاص عضو اجرا شود، اما اجرای دقیقاً برابر آن ممکن نیست و فقط به مقدار کمتر امکان دارد. مریم می‌تواند به همان قصاص کمتر اکتفا کند و برای بخش باقی‌مانده ارش بگیرد.
در همان وضعیت، اگر مریم بخواهد به جای قصاص کمتر، دیه آن جنایت را بگیرد، این کار مطابق این ماده با رضایت علی (جانی) ممکن است.

سؤالات پرتکرار

اگر قصاص عضو نتواند کاملاً برابر و مساوی با جنایت انجام شود، تکلیف چیست؟

بر اساس این ماده، اگر رعایت تساوی در طول و عرض و عمق ممکن نباشد ولی قصاص به مقدار کمتر ممکن باشد، مجنیٌ علیه می‌تواند به قصاص کمتر اکتفا کند.

اگر به قصاص کمتر راضی شدم، برای بقیه خسارت چه می‌شود؟

مطابق این ماده می‌توانید مابه‌التفاوت را به عنوان ارش مطالبه کنید.

آیا می‌توانم به جای قصاص کمتر، دیه بگیرم؟

بله، این ماده گفته است که با رضایت جانی می‌توانید دیه جنایت را بگیرید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←