ماده ۳۹۷ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

عضو کامل، در برابر عضو ناقص قصاص نمی‌شود لکن عضو ناقص، در برابر عضو کامل قصاص می‌شود که در این صورت، مرتکب باید مابه التفاوت دیه را بپردازد.

تبصره

عضو ناقص، عضوی است که فاقد بخشی از اجزاء باشد مانند دستی که فاقد یک یا چند انگشت یا فاقد بخشی از یک یا چند انگشت است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ قصاص عضو (بریدن یا صدمه زدن به عضو بدن در برابر جنایتی که بر عضو وارد شده) یک قاعدهٔ کلی می‌گوید: اگر عضو شخصی که جنایت کرده کامل باشد، در برابر عضو ناقصِ آسیب‌دیده قصاص نمی‌شود؛ یعنی عضو سالم و کامل او کنده نمی‌شود.

اما اگر برعکس باشد و عضو شخص جنایت‌کار ناقص باشد و عضو آسیب‌دیده کامل، قصاص انجام می‌شود و در این حالت مرتکب باید «مابه‌التفاوت دیه» را بپردازد؛ یعنی تفاوت میان دیهٔ عضو کامل و دیهٔ عضو ناقص.

تبصرهٔ این ماده معنی «عضو ناقص» را روشن می‌کند: عضوی که بخشی از اجزایش را نداشته باشد، مانند دستی که یک یا چند انگشت آن نیست، یا بخشی از یک یا چند انگشت آن از بین رفته است.

مصادیق واقعی

دست مریم از قبل یک انگشت کم دارد. علی با ضربه‌ای دست ناقص او را قطع می‌کند. چون دست علی کامل است، دست او در برابر دست ناقص مریم قصاص نمی‌شود.
دست مریم از قبل یک انگشت کم دارد و دست علی کامل است. مریم دست کامل علی را قطع می‌کند. در اینجا دست ناقص مریم قصاص می‌شود و او باید مابه‌التفاوت دیه را هم بپردازد.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی عضوی را قطع کند که از قبل ناقص بوده، آیا عضو کامل او قصاص می‌شود؟

نه؛ بر اساس این ماده، عضو کامل در برابر عضو ناقص قصاص نمی‌شود.

اگر عضو مرتکب ناقص باشد و عضو آسیب‌دیده کامل، چه اتفاقی می‌افتد؟

عضو ناقص در برابر عضو کامل قصاص می‌شود و مرتکب باید مابه‌التفاوت دیه را بپردازد.

عضو ناقص به چه معناست؟

طبق تبصره، عضوی که فاقد بخشی از اجزایش باشد؛ مثل دستی که یک یا چند انگشت یا بخشی از یک یا چند انگشت را ندارد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←