ماده ۳۹۳ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در قصاص عضو، علاوه بر شرایط عمومیقصاص، شرایط زیر با تفصیلی که در این قانون بیان می‌شود، باید رعایت شود: الف- محل عضو مورد قصاص، با مورد جنایت یکی باشد. ب- قصاص با مقدار جنایت، مساوی باشد. پ- خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد. ت- قصاص عضو سالم، در مقابل عضو ناسالم نباشد. ث- قصاص عضو اصلی، در مقابل عضو غیراصلی نباشد. ج - قصاص عضو کامل در مقابل عضو ناقص نباشد. تبصره- در صورتی که مجرم دست راست نداشته باشد دست چپ او و چنانچه دست چپ هم نداشته باشد پای او قصاص می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید برای «قصاص عضو» — یعنی وقتی قرار است عضوی از بدن فرد مجرم، در برابر صدمه‌ای که به عضو مشابه فرد آسیب‌دیده زده، قصاص شود — علاوه بر شرایط عمومی قصاص، چند شرط دیگر هم باید رعایت شود. این شرایط عبارت‌اند از: همان محل و همان عضو قصاص شود؛ مقدار قصاص با مقدار جنایت برابر باشد؛ ترس از تلف شدن (جان باختن) مجرم یا آسیب دیدن عضو دیگری از بدن او نباشد؛ عضو سالم در برابر عضو ناسالم قصاص نشود؛ عضو اصلی در برابر عضو غیراصلی قصاص نشود؛ و عضو کامل در برابر عضو ناقص قصاص نشود.

تبصرهٔ این ماده یک حالت خاص را توضیح می‌دهد: اگر مجرم دست راست نداشته باشد، دست چپ او قصاص می‌شود و اگر دست چپ هم نداشته باشد، پای او قصاص می‌شود. متن ماده، خودِ شرایط عمومی قصاص را تعریف نکرده و به آن ارجاع داده است، پس محتوای آن شرایط از همین متن به دست نمی‌آید.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی با ضربه‌ای به دست مریم آسیب زده و مریم می‌خواهد قصاص عضو انجام شود. بر اساس این ماده، قصاص باید در همان دست مریم انجام شود، به همان اندازهٔ جنایت باشد و نباید ترس از تلف شدن علی یا آسیب به عضوی دیگر وجود داشته باشد.
فرض کنید مجرمی که باید دست قصاصش قطع شود، دست راست ندارد. طبق تبصره، دست چپ او قصاص می‌شود و اگر دست چپ هم نداشته باشد، پای او قصاص می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر عضوی که آسیب دیده سالم بوده و عضو مجرم ناسالم باشد، قصاص انجام می‌شود؟

نه، طبق بند «ت» قصاص عضو سالم در مقابل عضو ناسالم مجاز نیست.

شرایط عمومی قصاص که در این ماده به آن ارجاع شده، چیست؟

این ماده فقط به «شرایط عمومی قصاص» ارجاع داده و محتوای آن‌ها را در همین متن بیان نکرده است؛ بنابراین توضیح آن شرایط از این متن به دست نمی‌آید.

اگر مجرم دست راست و دست چپ نداشته باشد، چه عضوی قصاص می‌شود؟

طبق تبصره، در این حالت پای او قصاص می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←