ماده ۳۹۲ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه کسی جنایت عمدی بر اعضای چند نفر وارد کند، اگر امکان قصاص همه آنها باشد، قصاص می‌شود و اگر امکان قصاص برای همه جنایات نباشد مجنیٌ علیه اول که جنایت بر او پیش از دیگری واقع شده است، در استیفای قصاص مقدم است و در صورت انجام قصاص، مرتکب برای جنایاتی که محلی برای قصاص آن نیست به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می‌شود. اگر وقوع دو جنایت، در یک زمان باشد، هریک از دو مجنیٌ علیه میتوانند مبادرت به قصاص کنند و پس ازاستیفای قصاص، برای دیگر جنایتهایی که قصاص ممکن نیست، مرتکب به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم«تعزیرات» محکوم می‌شود. در صورتی که پس از قصاص اول، محل قصاص برای مجنیٌ علیه دوم باقی باشد لکن کمتر از عضو مورد جنایت از او باشد، می‌تواند مقدار موجود را قصاص کند و مابه التفاوت را دیه بگیرد مانند اینکه مرتکب، نخست انگشت دست راست کسی و آنگاه دست راست شخص دیگری را قطع کرده باشد که در این صورت، مجنیٌ علیه اول در اجرای قصاص مقدم است و با اجرای قصاص او، مجنیٌ علیه دوم می‌تواند دست راست مرتکب را قصاص کند و دیه انگشت خود را نیز از او بگیرد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که یک نفر به اعضای بدن چند نفر آسیب عمدی وارد می‌کند. اگر امکان قصاص برای همه آن آسیب‌ها باشد، مرتکب قصاص می‌شود. اگر امکان قصاص برای همه جنایت‌ها نباشد، کسی که جنایت پیش از دیگران بر او واقع شده (مجنیٌ علیه اول) در اجرای قصاص مقدم است. پس از اجرای قصاص، مرتکب برای جنایت‌هایی که دیگر محلی برای قصاص آن نیست، به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

اگر وقوع دو جنایت در یک زمان باشد، هر یک از دو مجنیٌ علیه می‌توانند مبادرت به قصاص کنند. پس از استیفای قصاص، برای جنایت‌های دیگری که قصاص ممکن نیست، مرتکب به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

همچنین اگر پس از قصاص اول، برای مجنیٌ علیه دوم محل قصاص باقی باشد ولی کمتر از عضو مورد جنایت از او باشد، می‌تواند مقدار موجود را قصاص کند و مابه‌التفاوت را دیه بگیرد. متن مثال می‌زند: اگر مرتکب ابتدا انگشت دست راست کسی را و سپس دست راست شخص دیگری را قطع کرده باشد، مجنیٌ علیه اول در اجرای قصاص مقدم است و با اجرای قصاص او، مجنیٌ علیه دوم می‌تواند دست راست مرتکب را قصاص کند و دیه انگشت خود را نیز از او بگیرد.

مصادیق واقعی

علی عمداً انگشت دست راست حسن را قطع می‌کند و سپس دست راست مریم را قطع می‌کند. طبق این متن، حسن که جنایت اول بر او واقع شده در قصاص مقدم است. پس از قصاص حسن، مریم می‌تواند دست راست علی را قصاص کند و دیه انگشت خود را نیز بگیرد.
فرض کنید علی در یک زمان به چشم حسن و دست مریم آسیب عمدی وارد می‌کند. طبق این متن، هر یک از حسن و مریم می‌توانند مبادرت به قصاص کنند و پس از استیفای قصاص، برای جنایت‌های دیگر که قصاص ممکن نیست، علی به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر یک نفر به چند نفر آسیب عمدی بزند و نتوان همه را قصاص کرد، کدام آسیب‌دیده در قصاص مقدم است؟

مجنیٌ علیه اول، یعنی کسی که جنایت پیش از دیگران بر او واقع شده، در استیفای قصاص مقدم است.

اگر دو جنایت در یک زمان انجام شده باشد، وضعیت قصاص چگونه است؟

هریک از دو مجنیٌ علیه می‌توانند مبادرت به قصاص کنند و پس از استیفای قصاص، برای جنایت‌های دیگر که قصاص ممکن نیست، مرتکب به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

اگر بعد از قصاص اول، برای آسیب‌دیده دوم محل قصاص کمتر از عضو آسیب‌دیده باشد، چه می‌تواند بکند؟

می‌تواند مقدار موجود را قصاص کند و مابه‌التفاوت را دیه بگیرد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←