ماده ۳۷۹ فصل هفتم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه کسی دیگری را به رفتاری اکراه کند که موجب جنایت بر اکراه شونده گردد، جنایت عمدی است و اکراه کننده قصاص می‌شود مگر اکراه کننده قصد جنایت بر او را نداشته و آگاهی و توجه به اینکه این اکراه نوعاً موجب جنایت بر او می‌شود نیز نداشته باشد که در این صورت جنایت شبه عمدی است و اکراه کننده به پرداخت دیه محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که کسی دیگری را به رفتاری وادار (اکراه) می‌کند و همان رفتار باعث جنایت بر خود فرد اکراه‌شونده می‌شود. در این صورت، جنایت عمدی است و اکراه‌کننده قصاص می‌شود.

اما اگر اکراه‌کننده دو شرط را با هم داشته باشد، حکم عوض می‌شود: هم قصد جنایت بر اکراه‌شونده را نداشته باشد، و هم آگاهی و توجه نداشته باشد که این اکراه نوعاً موجب جنایت بر او می‌شود. در این حالت جنایت شبه عمدی است و اکراه‌کننده به پرداخت دیه محکوم می‌شود.

مصادیق واقعی

علی مریم را به کاری وادار می‌کند و همان کار باعث جنایت بر مریم می‌شود. اگر علی قصد جنایت بر مریم را داشته باشد یا بداند این کار نوعاً به جنایت بر مریم می‌انجامد، بر اساس این ماده جنایت عمدی است و علی قصاص می‌شود.
علی مریم را به کاری وادار می‌کند که باعث جنایت بر مریم می‌شود، اما علی نه قصد جنایت بر مریم را دارد و نه آگاهی و توجه دارد که این اکراه نوعاً موجب جنایت بر مریم می‌شود. در این صورت جنایت شبه عمدی است و علی به پرداخت دیه محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی مرا به کاری وادار کند که به خودم جنایت برسد، او قصاص می‌شود؟

بر اساس این ماده، اگر آن رفتار موجب جنایت بر اکراه‌شونده شود، جنایت عمدی است و اکراه‌کننده قصاص می‌شود؛ مگر اینکه اکراه‌کننده هم قصد جنایت بر او را نداشته باشد و هم آگاهی و توجه نداشته باشد که این اکراه نوعاً موجب جنایت بر او می‌شود.

اگر اکراه‌کننده قصد جنایت نداشت و نمی‌دانست این کار معمولاً به جنایت می‌انجامد، چه حکمی دارد؟

در این حالت جنایت شبه عمدی است و اکراه‌کننده به پرداخت دیه محکوم می‌شود.

اگر اکراه‌کننده قصد جنایت نداشت ولی می‌دانست این اکراه نوعاً موجب جنایت می‌شود، باز هم قصاص می‌شود؟

در متن ماده، برای شبه‌عمدی شدن، هم نبود قصد جنایت و هم نبود آگاهی و توجه به نوعاً موجب جنایت شدن لازم است. بنابراین اگر آگاهی و توجه وجود داشته باشد، این حالت صدق نمی‌کند و جنایت عمدی است و اکراه‌کننده قصاص می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←