ماده ۳۷۸ فصل هفتم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

ادعای اکراه بر جنایت بر عضو باید در دادگاه ثابت شود و در صورت عدم اثبات با سوگند صاحب حق قصاص، مباشر قصاص می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ جنایتی است که روی «عضو» بدن انجام شده (یعنی آسیب به بخشی از بدن، نه قتل) و کسی که آن را انجام داده ادعا می‌کند که دیگری او را به این کار مجبور (اکراه) کرده است. بر اساس این متن، این ادعای اکراه باید در دادگاه ثابت شود؛ یعنی صرفِ گفتنِ اینکه «مجبور شدم» کافی نیست.

اگر این ادعا در دادگاه اثبات نشود، با سوگند صاحب حق قصاص (همان کسی که حق قصاص دارد)، شخصی که مباشر جنایت بوده — یعنی کسی که خودش کار را انجام داده — قصاص می‌شود. متن دربارهٔ جزئیات چگونگی اثبات اکراه یا شرایط سوگند توضیحی نداده و این بخش‌ها در همین ماده مبهم است.

مصادیق واقعی

علی ادعا می‌کند که مریم او را مجبور کرده به دست حسین آسیب بزند و او این کار را انجام داده است. اگر علی نتواند ادعای اکراه خود را در دادگاه ثابت کند، با سوگند حسین (صاحب حق قصاص)، خودِ علی به‌عنوان مباشر جنایت قصاص می‌شود.
فرض کنید رضا در دادگاه بگوید که شخص دیگری او را به جنایت بر عضو مجبور کرده، اما نتواند این ادعا را ثابت کند. طبق این ماده، با سوگند صاحب حق قصاص، رضا که مباشر جنایت بوده قصاص می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی بگوید مرا مجبور کردند جنایتی بر عضو کسی بزنم، آیا همین حرفش در دادگاه قبول می‌شود؟

طبق این ماده، نه؛ ادعای اکراه بر جنایت بر عضو باید در دادگاه ثابت شود.

اگر ادعای اکراه در دادگاه ثابت نشود، چه کسی قصاص می‌شود؟

بر اساس همین متن، با سوگند صاحب حق قصاص، مباشر (کسی که خودش جنایت را انجام داده) قصاص می‌شود.

این ماده دربارهٔ قتل هم حرف می‌زند؟

خیر؛ متن این ماده دربارهٔ جنایت بر عضو است و به قتل اشاره‌ای نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←