ماده ۳۶۶ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر وقوع قتلهای عمد ازجانب دو یا چند نفر ثابت باشد، لکن مقتول هر قاتلی مردد باشد مانند اینکه دو نفر، توسط دو نفر به قتل رسیده باشند و اثبات نشود که هر کدام به دست کدام قاتل کشته شده است، اگر اولیای هر دو مقتول، خواهان قصاص باشند، هر دو قاتل قصاص می‌شوند و اگر اولیای یکی از دو مقتول، به هر سبب، حق قصاص نداشته باشند یا آن را ساقط کنند، حق قصاص اولیای مقتول دیگر نیز به سبب مشخص نبودن قاتل، به دیه تبدیل می‌شود.

تبصره

مفاد این ماده، در جنایت عمدی بر عضو نیز جاری است مشروط بر آنکه جنایتهای وارده بر مجنیٌ علیهم یکسان باشد لکن اگر جنایتهای وارده بر هر یک از مجنیٌ علیهم با جنایتهای دیگری متفاوت باشد، امکان قصاص حتی در فرضی که همه مجنیٌ علیهم خواهان قصاص باشند نیز منتفی است و به دیه تبدیل می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که چند نفر عمداً کشته شده‌اند و چند قاتل وجود دارد، اما معلوم نیست هر مقتول به دست کدام قاتل کشته شده است. اگر اولیای همه مقتولان خواهان قصاص باشند، هر دو یا چند قاتل قصاص می‌شوند. اما اگر اولیای یکی از مقتولان حق قصاص نداشته باشند یا آن را ساقط کنند، حق قصاص اولیای مقتول دیگر هم، چون قاتل مشخص نیست، به دیه تبدیل می‌شود.

تبصره می‌گوید همین حکم در جنایت عمدی بر عضو هم جاری است، به شرط اینکه جنایت‌های واردشده بر همه قربانی‌ها یکسان باشد. اگر جنایت‌های واردشده متفاوت باشد، حتی اگر همه قربانیان خواهان قصاص باشند، قصاص ممکن نیست و به دیه تبدیل می‌شود.

مصادیق واقعی

علی و رضا دو نفر را به قتل رسانده‌اند و معلوم نیست کدام‌یک کدام مقتول را کشته است. اگر اولیای هر دو مقتول قصاص بخواهند، هر دو قاتل قصاص می‌شوند.
اگر اولیای یکی از این دو مقتول قصاص را ببخشند، حق قصاص اولیای مقتول دیگر هم به دیه تبدیل می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر همه اولیای مقتولان قصاص بخواهند، چه اتفاقی می‌افتد؟

هر دو یا چند قاتل قصاص می‌شوند، چون وقوع قتل‌های عمد از جانب آن‌ها ثابت است و همه اولیا خواهان قصاص‌اند.

اگر اولیای یکی از مقتولان قصاص را ببخشند یا حق قصاص نداشته باشند، تکلیف اولیای مقتول دیگر چیست؟

حق قصاص اولیای مقتول دیگر هم به سبب مشخص نبودن قاتل به دیه تبدیل می‌شود.

حکم تبصره درباره جنایت بر عضو چیست؟

اگر جنایت عمدی بر عضو باشد و جنایت‌های واردشده بر قربانیان یکسان باشد، مفاد این ماده جاری است؛ اما اگر متفاوت باشد، قصاص حتی با درخواست همه ممکن نیست و به دیه تبدیل می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←