ماده ۳۶۵ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در قتل و سایر جنایات عمدی، مجنیٌ علیه می‌تواند پس از وقوع جنایت و پیش از فوت، از حق قصاص گذشت کرده یا مصالحه نماید و اولیای دم و وارثان نمیتوانند پساز فوت او، حسب مورد، مطالبه قصاص یا دیه کنند، لکن مرتکب به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ جنایت‌های عمدی است؛ یعنی کارهایی مثل قتل عمد یا آسیب عمدی به بدن. بر اساس آن، کسی که این جنایت روی او واقع شده (در متن: مجنیٌ علیه) در فاصلهٔ بعد از وقوع جنایت تا پیش از مرگش می‌تواند از حق قصاص بگذرد یا با مرتکب مصالحه کند.

اگر او در همان فاصله چنین گذشت یا مصالحه‌ای انجام دهد، پس از فوتش دیگر اولیای دم و وارثانش نمی‌توانند قصاص یا دیه مطالبه کنند. اما مرتکب بدون مجازات نمی‌ماند؛ او به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود. این متن فقط به آن کتاب ارجاع داده و نوع یا مقدار آن تعزیر را خودش بیان نکرده است.

نکته‌ای که متن دربارهٔ آن ساکت است: اگر قربانی پیش از مرگش چنین گذشت یا مصالحه‌ای نکند، این ماده حکمی برای آن حالت بیان نکرده و در این باره چیزی نگفته است.

مصادیق واقعی

علی به‌صورت عمدی به مریم آسیب می‌زند. مریم پس از وقوع این جنایت و پیش از فوت خود، حق قصاص را می‌بخشد. پس از فوت او، بستگانش نمی‌توانند قصاص یا دیه مطالبه کنند، ولی علی به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.
حسن عمداً به حسین آسیب می‌زند و حسین در زمان حیات خود با حسن مصالحه می‌کند. پس از فوت حسین، وارثان او نمی‌توانند مطالبهٔ قصاص یا دیه کنند.

سؤالات پرتکرار

اگر خود قربانی پیش از مرگش از قصاص بگذرد، خانواده‌اش بعد از فوت او می‌توانند دیه بگیرند؟

نه؛ بر اساس همین ماده، اولیای دم و وارثان پس از فوت او نمی‌توانند قصاص یا دیه مطالبه کنند.

اگر قربانی گذشت کند، آیا مرتکب هیچ مجازاتی نمی‌شود؟

نه؛ در همین متن آمده که مرتکب به تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می‌شود.

این گذشت باید در چه زمانی انجام شود؟

بر اساس این ماده، پس از وقوع جنایت و پیش از فوت قربانی.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←