ماده ۳۶۱ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر مجنیٌ علیه یا ولی دم، گذشت و اسقاط حق قصاص را مشروط به پرداخت وجه المصالحه یا امر دیگری کند، حق قصاص تا حصول شرط، برای او باقی است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ زمانی است که صاحب حق قصاص (خودِ آسیب‌دیده یا ولی دم) اعلام می‌کند که از قصاص گذشت می‌کند، اما این گذشت را مشروط می‌کند به اینکه طرف مقابل مبلغی بپردازد (که به آن «وجه المصالحه» می‌گویند) یا کار دیگری انجام دهد.

در این حالت، گذشت به‌صورت کامل و قطعی واقع نشده است؛ یعنی تا زمانی که آن شرط (پرداخت پول یا انجام آن کار) محقق نشود، حق قصاص برای صاحب حق باقی می‌ماند. به زبان ساده، گذشتی که شرط داشته باشد تا وقتی شرطش انجام نشده، گذشت کامل نیست.

نکته: متن ماده دربارهٔ خودِ فرآیند حصول شرط یا مرجع رسیدگی به آن چیزی نمی‌گوید و در این باره مبهم است.

مصادیق واقعی

علی که حق قصاص دارد به مریم می‌گوید: «از قصاص تو گذشت می‌کنم به شرط اینکه فلان مبلغ را پرداخت کنی.» مریم مبلغ را پرداخت نمی‌کند؛ طبق این ماده، حق قصاص علی تا وقتی پرداخت صورت نگیرد همچنان باقی است.
ولی دم به فرد می‌گوید گذشت می‌کنم به شرط اینکه کار مشخصی را انجام دهد. تا آن کار انجام نشود، حق قصاص ولی دم برایش باقی است.

سؤالات پرتکرار

اگر گذشتم را به شرط پرداخت پول کردم و طرف آن پول را نداد، آیا حق قصاص من از بین رفته است؟

نه. طبق این ماده، تا زمانی که شرط (مثلاً پرداخت وجه المصالحه) محقق نشود، حق قصاص برای شما باقی می‌ماند.

اگر گذشت را به شرط انجام کاری غیر از پرداخت پول بگذارم، همین حکم را دارد؟

بله. متن ماده هم «پرداخت وجه المصالحه» و هم «امر دیگری» را آورده و در هر دو حالت، حق قصاص تا حصول شرط باقی است.

منظور از «وجه المصالحه» چیست؟

همان مبلغ یا مالی است که در ازای گذشت از قصاص، طرف مقابل قرار است پرداخت کند؛ اما خودِ ماده تعریف جداگانه‌ای از آن ارائه نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←