ماده ۳۵۹ فصل پنجم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد ثبوت حق قصاص، اگر قصاص مشروط به رد فاضل دیه نباشد، مجنیٌ علیه یا ولی دم، تنها می‌تواند قصاص یا گذشت نماید و اگر خواهان دیه باشد، نیاز به مصالحه با مرتکب و رضایت او دارد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که حق قصاص برای کسی ثابت شده است. می‌گوید اگر در آن مورد، قصاص به این شرط وابسته نباشد که کسی پولی به عنوان «فاضل دیه» بپردازد، صاحب حق قصاص (خودِ آسیب‌دیده یا ولی دم) فقط دو راه پیش رو دارد: یا قصاص کند یا از حق خود بگذرد.

اگر این شخص به جای قصاص، پول (دیه) بخواهد، نمی‌تواند یک‌طرفه آن را مطالبه کند؛ بلکه باید با فردی که مرتکب شده به توافق برسد و او هم راضی باشد.

«فاضل دیه» اصطلاحی است که در همین متن آمده و به معنای پرداخت مبلغی به عنوان شرط انجام قصاص است؛ این ماده فقط می‌گوید در مواردی که قصاص به چنین شرطی وابسته نباشد، حکم بالا جاری است. متن ماده تبصره ندارد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی حق قصاص خود را ثابت می‌داند و در آن پرونده شرط پرداخت فاضل دیه وجود ندارد. در این حالت او یا می‌تواند درخواست قصاص کند یا از حق قصاص بگذرد؛ اگر بخواهد به جای قصاص پول بگیرد، باید مرتکب با این توافق راضی شود.
فرض کنید مریم به عنوان ولی دم صاحب حق قصاص است و شرط پرداخت فاضل دیه در میان نیست. اگر او فقط گذشت کند یا قصاص بخواهد، مطابق این ماده عمل کرده است؛ اما اگر بخواهد دیه مطالبه کند، بدون رضایت مرتکب امکان‌پذیر نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر قصاص به پرداخت فاضل دیه مشروط نباشد، صاحب حق قصاص چه کارهایی می‌تواند بکند؟

طبق این ماده فقط دو کار: قصاص کند یا گذشت نماید.

اگر به جای قصاص، پول (دیه) بخواهم، آیا خودم می‌توانم آن را مطالبه کنم؟

نه؛ طبق این ماده در چنین حالتی برای مطالبهٔ دیه به مصالحه با مرتکب و رضایت او نیاز است.

این ماده تبصره هم دارد؟

در متنی که ارائه شده، تبصره‌ای برای این ماده ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←