ماده ۳۰۰ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر مجنیٌ علیه به تصور اینکه جنایت وارده بر او به قتل منجر نمی‌شود ویا اگر به قتل منجر شود قتل، عمدی محسوب نمی‌شود، قصاص کند یا گذشت یا مصالحه بر دیه یا غیر آن نماید و بعد از آن، جنایت واقع شده، به نفس سرایت کند و به فوت مجنیٌ علیه منجر شود، هرگاه قتل مشمول تعریف جنایات عمدی باشد، قاتل به قصاص نفس محکوم می‌شود و چنانچه عضو مرتکب، قصاص شده یا با او مصالحه شده باشد، ولی دم باید قبل از قصاص نفس، دیه عضو قصاص شده یا وجه المصالحه را به وی بپردازد؛ لکن اگر جنایت مشمول تعریف جنایات عمدی نگردد، به پرداخت دیه نفس، بدون احتساب دیه عضو قصاص شده یا وجه المصالحه اخذ شده، محکوم می‌شود. مفاد این ماده، در موردی که جنایت ارتکابی به قسمت بیشتری از همان عضوِ مورد جنایت سرایت کند نیز جاری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که به کسی آسیب زده می‌شود و او تصور می‌کند این آسیب به کشته شدن او منجر نمی‌شود، یا اگر منجر شود، آن قتل عمدی شمرده نمی‌شود. در این حالت او می‌تواند قصاص کند، گذشت کند، یا بر دیه یا چیز دیگری مصالحه کند. اگر بعد از آن، همان آسیب سرایت کند و منجر به فوت او شود، وضعیت این‌طور تعیین می‌شود: اگر قتل در تعریف جنایت‌های عمدی قرار بگیرد، قاتل به قصاص نفس محکوم می‌شود؛ اگر عضو مرتکب قبلاً قصاص شده یا با او مصالحه شده باشد، ولی دم (کسی که حق قصاص نفس را دارد) باید پیش از قصاص نفس، دیهٔ آن عضو یا مبلغ مصالحه را به مرتکب بپردازد. اما اگر جنایت در تعریف جنایت‌های عمدی قرار نگیرد، مرتکب فقط به پرداخت دیه نفس محکوم می‌شود و دیهٔ عضو قصاص‌شده یا مبلغ مصالحه‌ای که قبلاً گرفته شده، از آن کم نمی‌شود.

همچنین همین حکم زمانی اجرا می‌شود که آسیب واردشده به قسمت بیشتری از همان عضو آسیب‌دیده سرایت کند.

در متن این ماده تبصره‌ای ذکر نشده است.

مصادیق واقعی

علی به مریم آسیب می‌زند. مریم گمان می‌کند این آسیب کشنده نیست و با علی بر دریافت دیه یا گذشت یا مصالحه توافق می‌کند. بعداً همان آسیب سرایت می‌کند و مریم فوت می‌کند. بر اساس این ماده، اگر قتل مشمول تعریف جنایت عمدی باشد، علی به قصاص نفس محکوم می‌شود و اگر قبلاً عضو او قصاص شده یا مصالحه شده باشد، ولی دم باید قبل از قصاص نفس، دیه عضو یا مبلغ مصالحه را بپردازد؛ اگر قتل عمدی نباشد، علی به دیه نفس محکوم می‌شود.
فرض کنید حسن به دست علی آسیب زده است. علی فکر می‌کند این آسیب کشنده نیست و برای همان عضو قصاص یا مصالحه می‌کند. بعداً آسیب به قسمت بیشتری از همان دست سرایت می‌کند. متن ماده می‌گوید مفاد آن در این مورد هم جاری است.

سؤالات پرتکرار

اگر مجنیٌ علیه فکر می‌کرد آسیب کشنده نیست و گذشت کرد، بعداً فوت شد، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر قتل مشمول تعریف جنایات عمدی باشد، قاتل به قصاص نفس محکوم می‌شود. اگر مشمول آن تعریف نباشد، به پرداخت دیه نفس محکوم می‌شود.

اگر قبلاً عضو مرتکب قصاص شده یا با او مصالحه شده باشد، قبل از قصاص نفس چه باید کرد؟

در صورتی که قتل مشمول تعریف جنایات عمدی باشد، ولی دم باید قبل از قصاص نفس، دیه عضو قصاص‌شده یا وجه المصالحه را به مرتکب بپردازد.

اگر جنایت به قسمت بیشتری از همان عضو سرایت کند، حکم چیست؟

این ماده می‌گوید مفاد آن در این مورد نیز جاری است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←