این ماده میگوید «علم قاضی» یعنی یقین و اطمینان قطعی که قاضی از دلایل روشن و آشکار یک پرونده به دست میآورد. پس علم قاضی یک حدس یا گمان نیست؛ یک باور قطعی است که از شواهد واضح پرونده شکل میگیرد.
اگر قاضی بخواهد بر پایه علم خودش حکم بدهد، باید شواهد و نشانههای روشنی که این یقین را برایش ساخته، بهصراحت و آشکارا در متن حکم بنویسد. یعنی نباید فقط بگوید «من یقین دارم»؛ باید بگوید یقینش از چه چیزی آمده.
تبصره ماده توضیح میدهد چه چیزهایی میتواند پایه این علم باشد: مثلاً نظر کارشناس، بازدید از محل، بررسیهای محلی، حرفهای شاهدِ مطلع، گزارش نیروهای ضابطان (مأموران انتظامی) و دیگر نشانههایی که معمولاً یقینآور هستند. اما اگر صرفاً یک برداشت و استنباط شخصی باشد که معمولاً برای قاضی یقین نمیآورد، نمیتواند مبنای صدور حکم شود.