ماده ۱۹۶ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه گواهی شهود معرفی شده در اثبات جرح یا تعدیل شاهد با یکدیگر معارض باشد از اعتبار ساقط است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره گروه خاصی از شهود است: کسانی که در یک پرونده کیفری معرفی می‌شوند نه برای گفتن درباره خودِ جرم، بلکه برای اظهارنظر درباره اعتبار و درستیِ یک شاهد دیگر. به چنین اظهارنظری اگر علیه آن شاهد باشد «جرح» و اگر به نفع او و در تأیید اعتبارش باشد «تعدیل» گفته می‌شود.

حکم این ماده کوتاه و روشن است: اگر گواهی این شهود معرفی‌شده با یکدیگر در تناقض و ناسازگاری باشد، دیگر معتبر شمرده نمی‌شود. یعنی اظهارنظرهای متضاد آن‌ها کنار گذاشته می‌شود و از آن‌ها اثری بر اعتبار یا بی‌اعتباری آن شاهد دیگر گرفته نمی‌شود.

خودِ متن درباره جزئیات ساکت است؛ مثلاً روشن نکرده که این تناقض باید میان شهودِ جرح باشد، میان شهودِ تعدیل، یا میان هر دو دسته، و نیز نگفته در این حالت سرنوشت خودِ شاهدِ اصلی چه می‌شود.

مصادیق واقعی

در یک پرونده کیفری، علی به عنوان شاهد معرفی شده است. مریم و حسن برای زیر سؤال بردن اعتبار علی (جرح) شهادت می‌دهند، اما حرف‌هایشان با هم نمی‌خواند و هر کدام چیزی متفاوت می‌گوید. بر اساس این ماده، گواهی این دو از اعتبار ساقط است.
در پرونده‌ای دیگر، سارا و نازنین معرفی شده‌اند تا درستی و اعتبار شاهد بودنِ رضا را تأیید کنند (تعدیل)، اما اظهاراتشان درباره رضا با هم معارض است. بر اساس این ماده، گواهی آن‌ها معتبر شمرده نمی‌شود.

سؤالات پرتکرار

جرح و تعدیل شاهد یعنی چه؟

این متن خودش این دو واژه را تعریف نکرده؛ در کاربرد رایج، جرح یعنی زیر سؤال بردن اعتبار یک شاهد و تعدیل یعنی تأیید درست بودن و معتبر بودن او. شهودی که در این ماده از آن‌ها سخن گفته شده، کسانی هستند که برای اثبات همین جرح یا تعدیل معرفی می‌شوند.

اگر اظهارات این شهود با هم تعارض داشته باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق همین ماده، گواهی‌شان از اعتبار ساقط است؛ یعنی دیگر به عنوان دلیل معتبر به آن استناد نمی‌شود.

اگر فقط یک نفر برای جرح یا تعدیل شهادت بدهد، یا اظهاراتشان تعارض نداشته باشد، حکم چیست؟

این ماده فقط حالتِ معارض بودن گواهی چند شاهد معرفی‌شده را مطرح کرده است و درباره حالت‌های دیگر چیزی نگفته؛ بنابراین از روی همین متن نمی‌توان درباره آن‌ها اظهارنظر کرد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←