ماده ۱۹۵ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در اثبات جرح یا تعدیل شاهد، ذکر اسباب آن لازم نیست و گواهی مطلق به تعدیل یا جرح، کفایت می کند مشروط بر آنکه شاهد دارای شرایط شرعی باشد.

تبصره

در اثبات یا نفی عدالت، علم شاهد به عدالت یا فقدان آن لازم است و حسن ظاهر به تنهایی برای احراز عدالت کافی نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ شهادت در پرونده‌های کیفری است و به موضوع «جرح» و «تعدیل» شاهد می‌پردازد؛ یعنی وقتی کسی می‌خواهد بگوید شاهدی قابل اعتماد است (تعدیل) یا قابل اعتماد نیست (جرح). بر اساس این ماده، کسی که این نظر را می‌دهد لازم نیست دلیل و علت حرفش را بگوید و همین که به‌طور کلی بگوید «این شاهد عادل است» یا «عادل نیست»، کافی است؛ به شرط اینکه خودِ این گواهی‌دهنده شرایط شرعی لازم را داشته باشد.

اما تبصرهٔ ماده یک شرط اضافه می‌کند: برای اثبات یا رد عدالتِ یک شاهد، باید گواهی‌دهنده واقعاً از عدالت یا بی‌عدالتی او اطلاع داشته باشد. صرف اینکه ظاهر آن شاهد خوب و موجه به نظر برسد، برای احراز عدالت کافی نیست.

متن کوتاه است و روشن نمی‌کند که منظور از «شاهد» در تبصره دقیقاً همان کسی است که دربارهٔ عدالت دیگری گواهی می‌دهد یا شخص دیگری؛ این بخش را باید با توجه به متن قانون بدون حدس‌زنی خواند.

مصادیق واقعی

در یک پرونده کیفری، «علی» به‌عنوان شاهد معرفی می‌شود. شخصی به نام «مریم» در دادگاه می‌گوید که علی عادل است، بدون اینکه دلیل خاصی برای حرفش بیاورد. طبق این ماده، همین گواهی کلی کافی است، به شرط آنکه خود مریم شرایط شرعی لازم را داشته باشد.
در همان پرونده، شخص دیگری به نام «حسن» می‌گوید که شاهد عادل نیست، اما وقتی از او می‌پرسند از کجا می‌دانی، معلوم می‌شود فقط ظاهر شاهد را دیده است. طبق تبصره، ظاهر خوب یا بد به‌تنهایی برای اثبات یا نفی عدالت کافی نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی در دادگاه بگوید یک شاهد عادل یا غیرعادل است، باید دلیلش را هم بگوید؟

طبق این ماده لازم نیست علت و اسباب را بگوید؛ گواهی کلی کافی است، به شرط اینکه خودِ گواهی‌دهنده شرایط شرعی لازم را داشته باشد.

آیا خوب و موجه به نظر رسیدن ظاهری یک شاهد برای اینکه بگوییم عادل است کافی است؟

نه؛ طبق تبصره، حسن ظاهر به تنهایی برای احراز عدالت کافی نیست و کسی که این گواهی را می‌دهد باید از عدالت یا نبود آن اطلاع داشته باشد.

این ماده دربارهٔ چه چیزی در پرونده کیفری صحبت می‌کند؟

دربارهٔ اثبات جرح یا تعدیل شاهد، یعنی رد کردن یا تأیید کردن اعتبار یک شاهد در امور کیفری.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←