ماده ۱۵۸ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

علاوه بر موارد مذکور در مواد قبل، ارتکاب رفتاری که طبق قانون جرم محسوب می‌شود، در موارد زیر قابل مجازات نیست: الف- در صورتی که ارتکاب رفتار به حکم یا اجازه قانون باشد. ب- در صورتی که ارتکاب رفتار برای اجرای قانون اهم لازم باشد. پ- در صورتی که ارتکاب رفتار به امر قانونی مقام ذی صلاح باشد و امر مذکور خلاف شرع نباشد. ت- اقدامات والدین و اولیای قانونی و سرپرستان صغار و مجانین که به منظور تادیب یا حفاظت آنها انجام می‌شود، مشروط بر اینکه اقدامات مذکور در حد متعارف و حدود شرعی تادیب و محافظت باشد. ث- عملیات ورزشی و حوادث ناشی از آن، مشروط بر اینکه سبب حوادث، نقض مقررات مربوط به آن ورزش نباشد و این مقررات هم مغایر موازین شرعی نباشد. ج- هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص یا اولیاء یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی انجام می‌شود. در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید بعضی رفتارها که در حالت عادی جرم شمرده می‌شوند، در شرایط خاصی قابل مجازات نیستند. یعنی اگر یکی از این شرایط وجود داشته باشد، فرد مجازات نمی‌شود. متن به «مواد قبل» هم اشاره کرده و گفته این موارد، علاوه بر آن‌هایی است که در مواد قبلی آمده؛ اما دربارهٔ محتوای آن مواد چیزی نمی‌گوید.

این شرایط عبارت‌اند از: انجام دادن رفتار به حکم یا اجازهٔ قانون؛ انجام دادن رفتار برای اجرای قانونی که مهم‌تر است؛ انجام دادن آن به دستور قانونی مقام صالح، به شرطی که آن دستور مخالف شرع نباشد؛ اقدامات والدین، اولیای قانونی و سرپرستان کودکان و کسانی که به نظر می‌رسد عقلشان کامل نیست، اگر برای تربیت یا محافظت آن‌ها باشد و در حد متعارف و حدود شرعی بماند؛ عملیات ورزشی و حوادث ناشی از آن، اگر علت حادثه نقض مقررات آن ورزش نباشد و آن مقررات هم مخالف شرع نباشد؛ و هر عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت خود شخص یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی او و با رعایت موازین فنی و علمی و مقررات دولتی انجام شود. در موارد فوری، گرفتن رضایت لازم نیست.

مصادیق واقعی

علی در یک مسابقهٔ ورزشی رسمی شرکت می‌کند و در جریان بازی، بدون اینکه مقررات ورزش را نقض کند، حادثه‌ای برای بازیکن مقابل پیش می‌آید. طبق بند «ث» این ماده، آن حادثه در این شرایط قابل مجازات نیست.
مریم به عنوان پزشک، با رضایت خود بیمار و با رعایت موازین فنی، علمی و مقررات دولتی عمل جراحی مشروع انجام می‌دهد. طبق بند «ج» این ماده، این عمل قابل مجازات نیست. متن می‌گوید در موارد فوری نیازی به گرفتن رضایت نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی به دستور قانونی یک مقام صالح کاری انجام دهد که در حالت عادی جرم است، مجازات می‌شود؟

طبق بند «پ» این ماده، اگر انجام دادن آن رفتار به امر قانونی مقام ذی‌صلاح باشد و آن امر خلاف شرع نباشد، قابل مجازات نیست.

آیا تنبیه یا اقدام والدین برای تربیت فرزند همیشه مجاز است و مجازات ندارد؟

این ماده فقط اقدامات والدین، اولیای قانونی و سرپرستان صغار و مجانین را که برای تادیب یا حفاظت آن‌ها انجام می‌شود، در صورتی قابل مجازات نمی‌داند که در حد متعارف و حدود شرعی تادیب و محافظت باشد.

اگر عمل جراحی برای نجات جان بیمار باشد و فرصت گرفتن رضایت نباشد، چه می‌شود؟

طبق بند «ج» این ماده، عمل جراحی یا طبی مشروع با رضایت شخص یا اولیا یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی او و با رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی قابل مجازات نیست، و متن اضافه می‌کند که در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←