ماده ۱۵۶ میگوید اگر کسی در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خودش یا دیگری، در برابر هر تجاوز یا خطر فعلی یا نزدیک به وقوع، رفتاری کند که قانون آن را جرم میداند، در صورتی که شرایط این ماده جمع باشد مجازات نمیشود. این شرایط عبارت است از: رفتار انجامشده برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد؛ دفاع مستند به قرائن معقول یا ترس عقلایی باشد؛ خطر یا تجاوز ناشی از اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری نباشد؛ و توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملاً ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع تجاوز و خطر مؤثر واقع نشود.
تبصره ۱ میگوید دفاع از دیگری در مورد نفس، ناموس، عرض، مال و آزادی تن او فقط وقتی جایز است که او از نزدیکان دفاعکننده باشد، یا دفاع از او بر عهده دفاعکننده باشد، یا ناتوان از دفاع باشد، یا تقاضای کمک کند، یا در وضعیتی باشد که امکان کمک خواستن نداشته باشد. تبصره ۲ میگوید اگر اصل دفاع ثابت باشد ولی رعایت شرایط آن ثابت نشود، اثبات اینکه شرایط دفاع رعایت نشده بر عهده مهاجم است.
تبصره ۳ میگوید در دفاع مشروع، دیه نیز ساقط است؛ تنها استثنا این است که دفاع در مقابل تهاجم دیوانه باشد که در این صورت دیه از بیت المال پرداخت میشود.