ماده ۱۵۴ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مستی و بی ارادگی حاصل از مصرف اختیاری مسکرات، مواد مخدر و روانگردان و نظایر آنها، مانع مجازات نیست مگر اینکه ثابت شود مرتکب حین ارتکاب جرم به طور کلی مسلوب الاختیار بوده است. لکن چنانچه ثابت شود مصرف این مواد به منظور ارتکاب جرم یا با علم به تحقق آن بوده است و جرم مورد نظر واقع شود، به مجازات هر دو جرم محکوم می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ کسی است که با خواست و ارادهٔ خودش مشروبات الکلی، مواد مخدر، روانگردان یا چیزهای مشابه مصرف کرده و بعد مرتکب جرمی شده است. قاعدهٔ کلی این است که این مستی یا بی‌ارادگی، مانع مجازات او نمی‌شود؛ یعنی نمی‌تواند بگوید «مست بودم و نمی‌فهمیدم» تا از مجازات فرار کند. تنها یک استثنا وجود دارد: اگر ثابت شود که او در هنگام ارتکاب جرم به‌طور کلی اختیار خود را از دست داده بوده است.

یک حالت دیگر هم در متن آمده: اگر ثابت شود که او این مواد را به قصد ارتکاب آن جرم مصرف کرده، یا با علم و آگاهی به اینکه آن جرم واقع می‌شود مصرف کرده است و آن جرم هم واقع شود، به مجازات هر دو جرم محکوم می‌شود؛ یعنی هم برای مصرف مواد و هم برای جرمی که مرتکب شده.

این ماده تبصره ندارد و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است. متن دربارهٔ اینکه چه کسی و چگونه باید این امور را «ثابت» کند صحبتی نکرده و این بخش در خود متن روشن نیست.

مصادیق واقعی

علی با ارادهٔ خودش مواد مخدر مصرف می‌کند و در آن حال به اموال مریم آسیب می‌زند. بر اساس این ماده، مستی او مانع مجازات نیست، مگر ثابت شود در آن لحظه به‌طور کلی بی‌اختیار بوده است.
فرض کنید علی مواد روانگردان را با علم به اینکه پس از مصرف دست به دزدی می‌زند مصرف می‌کند و همان دزدی را انجام می‌دهد. بر اساس این ماده، او به مجازات هر دو جرم (مصرف مواد و دزدی) محکوم می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی مست باشد و جرمی مرتکب شود، مجازات نمی‌شود؟

خیر. مستی یا بی‌ارادگی ناشی از مصرف اختیاری مسکرات، مواد مخدر و روانگردان و نظایر آنها مانع مجازات نیست، مگر اینکه ثابت شود مرتکب حین ارتکاب جرم به‌طور کلی بی‌اختیار (مسلوب‌الاختیار) بوده است.

اگر کسی مواد مصرف کرده باشد تا با آن حال جرمی انجام دهد، چه مجازاتی دارد؟

اگر ثابت شود مصرف مواد به منظور ارتکاب جرم یا با علم به تحقق آن بوده و آن جرم هم واقع شود، به مجازات هر دو جرم محکوم می‌شود.

این ماده شامل مصرف غیراختیاری هم می‌شود؟

متن ماده دربارهٔ «مصرف اختیاری» مسکرات، مواد مخدر و روانگردان و نظایر آنها صحبت می‌کند؛ بنابراین حکم این ماده به مصرف اختیاری مربوط است و وضعیت مصرف غیراختیاری در این متن مشخص نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←