ماده ۱۵۳ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرکس در حال خواب، بیهوشی و مانند آنها، مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می‌شود مجازات نمی‌گردد مگر اینکه شخص با علم به اینکه در حال خواب یا بیهوشی مرتکب جرم می‌شود، عمداً بخوابد و یا خود را بیهوش کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی در حال خواب، بیهوشی یا حالتی شبیه به این‌ها کاری انجام دهد که طبق قانون جرم است، مجازات نمی‌شود. یعنی وقتی شخص در آن حالت کنترل اراده و آگاهی بر رفتار خود ندارد، مسئولیت کیفری بر او بار نمی‌شود.

اما یک استثنا وجود دارد: اگر خود شخص با آگاهی و از روی عمد بخوابد یا خودش را بیهوش کند، در حالی که می‌داند در آن حالت مرتکب جرم می‌شود، از این معافیت استفاده نمی‌کند و مجازات می‌شود.

نکته‌ای که در متن نیامده و باید صادقانه گفت این است که متن، منظور دقیق از «مانند آنها» یا مرز تشخیص «علم» و «عمد» را روشن نکرده و در این بخش‌ها مبهم است. همچنین این ماده فقط حکم کلی را بیان کرده و به جزئیات بیشتر یا مواد دیگر ارجاعی نداده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی در خواب دست خود را حرکت می‌دهد و به مریم که کنارش خوابیده آسیب می‌زند. طبق این ماده، چون علی در حال خواب بوده، مجازات نمی‌شود؛ مگر اینکه ثابت شود خودش آگاهانه خوابیده بود تا در خواب به مریم آسیب بزند.
فرض کنید مریم عمداً با خوردن داروی زیاد خودش را بیهوش می‌کند، در حالی که می‌داند در حالت بیهوشی مرتکب جرمی می‌شود. طبق استثنای همین ماده، او از معافیت مجازات برخوردار نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی در خواب کار خطایی انجام دهد، مجازات می‌شود؟

طبق این ماده، کسی که در حال خواب، بیهوشی و مانند آن‌ها مرتکب رفتاری شود که قانون آن را جرم می‌داند، مجازات نمی‌شود.

آیا همیشه خواب یا بیهوشی باعث معافیت از مجازات است؟

نه؛ اگر شخص با علم به اینکه در حال خواب یا بیهوشی مرتکب جرم می‌شود، عمداً بخوابد یا خود را بیهوش کند، مجازات می‌شود.

این ماده کدام حالت‌ها را شامل می‌شود؟

متن علاوه بر خواب و بیهوشی، عبارت «و مانند آنها» را هم آورده است، اما مصداق‌های دقیق آن را مشخص نکرده و این بخش از متن مبهم است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←