ماده ۱۵۱ فصل دوم قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه کسی بر اثر اکراه غیرقابل تحمل مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می‌شود مجازات نمی‌گردد. در جرائم موجب تعزیر، اکراه کننده به مجازات فاعل جرم محکوم می‌شود. در جرائم موجب حد و قصاص طبق مقررات مربوط رفتار می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید اگر کسی تحت فشار و اکراهی که برایش قابل تحمل نیست (یعنی مجبور شده و واقعاً توان مقاومت ندارد) کاری را انجام دهد که قانون آن را جرم می‌داند، خودِ او مجازات نمی‌شود. اما در جرائم تعزیری، کسی که او را اکراه کرده، به مجازات همان فاعل جرم محکوم می‌شود؛ یعنی مسئولیت از دوش فرد مجبور برداشته و بر دوش اکراه‌کننده گذاشته می‌شود.

در جرائم حدی و قصاصی، این ماده خودش حکم مشخصی تعیین نکرده و می‌گوید طبق مقررات مربوط رفتار می‌شود؛ پس برای این دو دسته باید به قواعد مربوط به خودشان مراجعه کرد و این متن چیزی دربارهٔ محتوای آن قواعد نمی‌گوید.

نکتهٔ مهم این است که شرط اصلی این حکم، «غیرقابل تحمل» بودن اکراه است؛ اگر فشار آن‌قدر شدید نباشد، این ماده موضوع پیدا نمی‌کند. متن دربارهٔ اینکه چه کسی و چگونه تشخیص می‌دهد اکراه قابل تحمل بوده یا نه، ساکت است.

مصادیق واقعی

علی مریم را تهدید می‌کند که اگر اموال همسایه را از بین نبرد، به او آسیب می‌زند و مریم هم از ترس، آن اموال را خراب می‌کند. اگر این اکراه برای مریم غیرقابل تحمل باشد، مریم مجازات نمی‌شود و در جرم تعزیری، علی به مجازات همان فاعل جرم محکوم می‌شود.
کسی تحت فشار شدید و غیرقابل تحملی، رفتاری انجام می‌دهد که قانون آن را جرم می‌داند؛ طبق این ماده او مجازات نمی‌شود و اگر جرم از نوع تعزیر باشد، اکراه‌کننده به مجازات فاعل جرم محکوم می‌گردد.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی مرا مجبور به کار خلاف قانون کند، من مجازات می‌شوم؟

طبق این ماده، اگر آن اکراه برای شما غیرقابل تحمل باشد، شما مجازات نمی‌شوید.

در این حالت خود فردی که مرا مجبور کرده چه می‌شود؟

در جرائم موجب تعزیر، اکراه‌کننده به مجازات فاعل جرم محکوم می‌شود. در جرائم موجب حد و قصاص، طبق مقررات مربوط رفتار می‌شود.

حد و قصاص در این ماده چه حکمی دارد؟

این ماده فقط می‌گوید طبق مقررات مربوط رفتار می‌شود و خودش حکم جزئی‌تری برای این دو دسته بیان نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←