ماده ۱۴۳ فصل اول قانون مجازات اسلامی

متن بازبینی‌نشده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در مسئولیت کیفری اصل بر مسئولیت شخص حقیقی است و شخص حقوقی در صورتی دارای مسئولیت کیفری است که نماینده قانونی شخص حقوقی به نام یا در راستای منافع آن مرتکب جرمی شود. مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی مانع مسئولیت اشخاص حقیقی مرتکب جرم نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی است. قاعدهٔ اصلی این است که مسئولیت کیفری بر عهدهٔ شخص حقیقی (یعنی انسان) است. شخص حقوقی مانند یک شرکت یا مؤسسه، تنها در یک حالت مسئولیت کیفری دارد: اینکه نمایندهٔ قانونی آن، به نام آن شخص حقوقی یا در راستای منافع آن، جرمی مرتکب شده باشد.

نکتهٔ دوم این ماده این است که اگر شخص حقوقی مسئول شناخته شود، این موضوع باعث نمی‌شود شخص حقیقی‌ای که جرم را انجام داده بی‌مسئولیت بماند؛ یعنی می‌توان هم شخص حقوقی و هم شخص حقیقی مرتکب را مسئول دانست.

مصادیق واقعی

علی نمایندهٔ قانونی یک شرکت است و به نام آن شرکت مرتکب جرمی می‌شود. در این حالت، هم آن شرکت می‌تواند مسئولیت کیفری داشته باشد و هم خودِ علی مسئول باقی می‌ماند.
مریم نمایندهٔ قانونی یک مؤسسه است و جرمی را در راستای منافع آن مؤسسه انجام می‌دهد؛ بر اساس این ماده، مؤسسه هم می‌تواند مسئولیت کیفری داشته باشد.

سؤالات پرتکرار

آیا شرکت‌ها و مؤسسه‌ها هم می‌توانند مسئولیت کیفری داشته باشند؟

بله، اما فقط در صورتی که نمایندهٔ قانونی آن‌ها به نام آن‌ها یا در راستای منافعشان جرمی مرتکب شده باشد.

اگر نمایندهٔ یک شرکت جرمی مرتکب شود و شرکت هم مسئول شناخته شود، آیا خود آن شخص هم مسئول است؟

بله؛ بر اساس این ماده، مسئولیت کیفری شخص حقوقی مانع مسئولیت شخص حقیقی مرتکب جرم نمی‌شود.

اگر نمایندهٔ یک شرکت جرمی مرتکب شود که نه به نام شرکت باشد و نه در راستای منافع آن، تکلیف چیست؟

این ماده فقط دو حالت «به نام شخص حقوقی» و «در راستای منافع آن» را ذکر کرده و دربارهٔ حالت‌های دیگر چیزی نگفته است؛ بنابراین از متن این ماده نمی‌توان پاسخ گرفت.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←