ماده ۱۴۲ فصل اول قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مسئولیت کیفری به علت رفتار دیگری تنها در صورتی ثابت است که شخص به طور قانونی مسئول اعمال دیگری باشد یا در رابطه با نتیجه رفتار ارتکابی دیگری، مرتکب تقصیر شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ کلی را بیان می‌کند: اصل بر این است که هر کس فقط در برابر رفتار خودش مسئولیت کیفری دارد، نه در برابر رفتار دیگران. اما این ماده دو حالت استثنا را ذکر می‌کند که در آن‌ها ممکن است شخص به خاطر رفتار شخص دیگر مسئول شناخته شود.

حالت اول این است که شخص به طور قانونی مسئول اعمال آن دیگری باشد. حالت دوم این است که شخص در رابطه با نتیجهٔ رفتاری که آن دیگری انجام داده، خودش مرتکب تقصیر شده باشد. اگر هیچ‌کدام از این دو حالت نباشد، بر اساس متن این ماده، مسئولیت کیفری به خاطر رفتار دیگری ثابت نیست.

مصادیق واقعی

فرض کنید مریم به طور قانونی مسئول نظارت بر کارهای علی است. اگر علی رفتاری انجام دهد که جرم باشد، ممکن است مریم هم به خاطر رفتار او مسئول شناخته شود، چون به طور قانونی مسئول اعمال او بوده است.
فرض کنید حسن نتیجهٔ رفتار شخص دیگری را می‌بیند اما خودش در این رابطه کوتاهی یا تقصیر می‌کند. در این حالت، بر اساس این ماده، ممکن است حسن به خاطر تقصیر خودش در قبال آن نتیجه مسئول شناخته شود.

سؤالات پرتکرار

آیا من به خاطر کاری که شخص دیگری انجام داده، مسئولیت کیفری دارم؟

بر اساس این ماده، در حالت کلی مسئولیت کیفری به خاطر رفتار دیگری ثابت نیست، مگر آنکه شما به طور قانونی مسئول اعمال آن شخص باشید یا در رابطه با نتیجهٔ رفتار او مرتکب تقصیر شده باشید.

منظور از «به طور قانونی مسئول اعمال دیگری بودن» چیست؟

این متن فقط این عبارت را ذکر کرده و توضیح بیشتری دربارهٔ آن نداده است. بر اساس همین متن، یعنی شخص از نظر قانون مسئول اعمال شخص دیگری شناخته شده باشد.

اگر شخصی رفتار مجرمانه‌ای انجام دهد و من هیچ نقشی نداشته باشم، چه می‌شود؟

اگر شما نه به طور قانونی مسئول اعمال او باشید و نه در رابطه با نتیجهٔ رفتارش مرتکب تقصیر شده باشید، بر اساس این ماده مسئولیت کیفری به خاطر رفتار او برای شما ثابت نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←