ماده ۱۱ فصل سوم قانون مجازات اسلامی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

قوانین زیر نسبت به جرائم سابق بر وضع قانون، فوراً اجراء می‌شود: الف- قوانین مربوط به تشکیلات قضایی و صلاحیت ب- قوانین مربوط به ادله اثبات دعوی تا پیش از اجرای حکم پ- قوانین مربوط به شیوه دادرسی ت- قوانین مربوط به مرور زمان

تبصره

در صورتی که در مورد بند (ب) حکم قطعی صادر شده باشد، پرونده برای بررسی به دادگاه صادرکننده حکم قطعی ارسال می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید چهار دسته از قوانین، حتی اگر بعد از وقوع یک جرم تصویب شوند، بلافاصله و نسبت به همان جرم‌های قبلی هم اجرا می‌شوند. این چهار دسته عبارت‌اند از: قوانین مربوط به تشکیلات قضایی و صلاحیت، قوانین مربوط به ادله اثبات دعوی (تا پیش از اجرای حکم)، قوانین مربوط به شیوه دادرسی، و قوانین مربوط به مرور زمان.

یعنی به‌طور کلی این ماده استثناهایی را برای اصل «عطف نشدن قوانین کیفری به گذشته» مشخص می‌کند؛ اما فقط در همین چهار موضوع. در مورد سایر موضوع‌ها این ماده حکمی ندارد.

تبصرهٔ این ماده می‌گوید اگر در مورد بند (ب) — یعنی ادله اثبات دعوی — حکم قطعی صادر شده باشد، پرونده برای بررسی به همان دادگاهی فرستاده می‌شود که حکم قطعی را صادر کرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی مرتکب جرمی شده و پرونده‌اش در جریان است. پیش از صدور حکم، قانونی دربارهٔ شیوهٔ دادرسی یا ادله اثبات تغییر می‌کند. طبق این ماده، قانون جدید بلافاصله در پروندهٔ علی اجرا می‌شود.
فرض کنید مریم سال‌ها پیش مرتکب جرمی شده و اکنون قانونی دربارهٔ مرور زمان تصویب می‌شود. طبق این ماده، قانون جدید دربارهٔ مرور زمان نسبت به جرم سابق مریم فوراً اجرا می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر قانونی بعد از وقوع جرم من تصویب شود، همیشه شامل من هم می‌شود؟

نه همیشه. طبق این ماده فقط چهار دسته قانون — تشکیلات قضایی و صلاحیت، ادله اثبات دعوی تا پیش از اجرای حکم، شیوه دادرسی، و مرور زمان — نسبت به جرائم سابق فوراً اجرا می‌شوند.

اگر پروندهٔ من در مورد ادله اثبات دعوی به حکم قطعی رسیده باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصرهٔ این ماده، پرونده برای بررسی به دادگاهی ارسال می‌شود که حکم قطعی را صادر کرده است.

قوانین مربوط به شیوهٔ دادرسی شامل پرونده‌های در جریان هم می‌شود؟

این ماده می‌گوید این دسته از قوانین نسبت به جرائم سابق بر وضع قانون فوراً اجرا می‌شوند، اما متن ماده در این‌باره توضیح بیشتری نمی‌دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مجازات اسلامی ←