ماده ۲۷‌ قانون مالیات بر ارزش افزوده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده که به تشخیص سازمان حفاظت محیط‌زیست، حدود مجاز و استانداردهای زیست‌محیطی را رعایت نمی‌کنند، در صورتی که در مهلت زمانی که توسط سازمان مزبور برای آنها تعیین می‌شود، نسبت به رفع آلایندگی خود اقدام ننمایند، براساس معیارهایی نظیر شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی با نرخهای نیم‌درصد ‌(۰/۵%)، یک‌درصد ‌(۱%) و یک‌و‌نیم‌درصد (۱/۵%)، به ماخذ فروش کالا یا خدمات، مشمول عوارض سبز می‌شوند. این حکم در مورد کلیه واحدهای آلاینده، اعم از واحدهای معاف و غیرمعاف، صادراتی و واحدهای مستقر در مناطق آزاد تجاری‌- صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی جاری است. معیارهایی که در تعیین سطح‌ آلایندگی واحدها، مبنای عمل سازمان محیط زیست قرار می‌گیرد، حداکثر سه‌ماه پس از لازم‌الاجراءشدن این قانون، توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن و تجارت، کشور و امور اقتصادی و دارایی (سازمان) تهیه می‌شود و به‌تصویب هیات وزیران می‌رسد. میزان فروش واحدهای موضوع این ماده‌براساس سامانه مودیان یا اظهارنامه‌ای که به همین منظور به سازمان ارائه می‌شود، تعیین می‌گردد.

تبصره ۱

در صورتی‌که واحدهای موضوع این ماده، دارای خطوط تولیدی مجزا با محصول مستقل از هم باشند عوارض سبز صرفاً از خطوط آلاینده دریافت می‌شود.

تبصره ۲

در صورتی که واحدهای موضوع این ماده، در قبال اخذ کارمزد مشخص از اشخاص نسبت به تولید اقدام نمایند، درآمد این واحدها ناشی از تولید مذکور، با پنج برابر نرخ‌های مذکور در صدر این ماده‌مشمول عوارض سبز می‌شود. شرکتهایی که در زنجیره تولید بنزین و سوخت هواپیما، نفت‌سفید، نفت‌کوره، نفت‌گاز، گازطبیعی و برق فعالیت می‌کنند، از شمول حکم این تبصره مستثنی می‌باشند. قیمت فروش فرآورده به مصرف‌کننده نهایی مبنای محاسبه عوارض موضوع این ماده‌برای شرکتهای زنجیره تولید بنزین و سوخت هواپیما، نفت‌سفید، نفت‌کوره، نفت‌گاز، گازطبیعی و برق می‌باشد که شرکتهای بالادستی آنها متضامناً مسئول پرداخت عوارض مربوط هستند.

تبصره ۳

سازمان حفاظت محیط‌زیست مکلف است حداکثر ظرف شش‌ماه پس از تاریخ لازم‌الاجراءشدن این قانون، پایگاه اطلاعاتی واحدهای آلاینده را ایجاد نماید و امکان دسترسی برخط سازمان به سامانه مزبور را فراهم کند. سازمان حفاظت محیط زیست موظف است نام واحدهای آلاینده و سطح آلایندگی آنها را در پایگاه مزبور درج نموده و آن را مستمراً به‌روزرسانی کند.

تبصره ۴

در صورتی که سازمان حفاظت محیط زیست نام واحدی را در پایگاه واحدهای آلاینده درج نماید یا سطح آلایندگی آن واحد را در پایگاه مزبور افزایش دهد، واحد موردنظر از ابتدای دوره مالیاتی بعد، حسب مورد، مشمول عوارض سبز می‌شود، یا نرخ عوارض مزبور برای آن واحد افزایش می‌یابد.

تبصره ۵

در صورتی که سازمان حفاظت محیط زیست نام واحدی را از پایگاه واحدهای آلاینده حذف نماید، یا سطح آلایندگی آن واحد را در پایگاه مزبور کاهش دهد، واحد موردنظر از ابتدای همان دوره، حسب مورد، از پرداخت عوارض سبز معاف می‌شود، یا نرخ عوارض مزبور برای آن واحد کاهش می‌یابد.

تبصره ۶

‌- سازمان حفاظت محیط‌زیست موظف است حداکثر ظرف یک‌ماه از تاریخ درخواست واحد آلاینده، در خصوص رفع یا کاهش آلایندگی آن واحد اعلام نظر نماید و هرگونه تغییر در وضعیت واحد موردنظر را در پایگاه اطلاعاتی واحدهای آلاینده منعکس نماید. در صورت عدم اعلام نظر سازمان حفاظت محیط زیست در مهلت مقرر، واحد مزبور به صورت خودکار از فهرست واحدهای آلاینده خارج می‌شود.

تبصره ۷

‌- سرمایه‌گذاری‌هایی که به‌منظور رفع یا کاهش آلایندگی واحدهای آلاینده انجام می‌شود، در صورت تایید رفع یا کاهش آلایندگی توسط سازمان حفاظت محیط ‌زیست، در سال اول یا سالهای بعد، از بدهی عوارض آن واحدها کسر می‌شود و در صورتی که به رفع یا کاهش آلایندگی منجر نشود، به‌عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته می‌شود.

تبصره ۸

‌- در صورتی‌که پالایشگاهها و نیروگاههایی که سوخت اصلی آنها نفت‌کوره و نفت‌گاز نیست، در مقاطع خاصی از سال با درخواست دولت، مجبور به استفاده از سوخت‌های مزبور شوند، سازمان حفاظت محیط زیست موظف است این موضوع را در احتساب سطح و مدت آلایندگی آن واحدها لحاظ نماید و افزایش آلایندگی ناشی از استفاده نفت کوره و نفت گاز را مطابق با قبل از الزام مزبور محاسبه کند.

تبصره ۹

‌- اعلام سازمان حفاظت محیط زیست صرفاً برای دوره‌های بعد از ثبت در سامانه ملاک اعتبار است و سازمان مذکور مجاز به اظهار نظر نسبت به رفع و یا آلایندگی واحدهای تولیدی برای دوره‌های ثبت‌شده در سامانه تحت عنوان اصلاح و تصحیح اشتباه نیست.

تبصره ۱۰

‌- یارانه پرداختی دولت موضوع بند «ج» تبصره (۲) ماده‌(۵) این قانون، جزء ماخذ محاسبه عوارض سبز نیست.

تبصره ۱۱

‌- مودیان موضوع این ماده‌مکلفند اظهارنامه هر دوره را مطابق نمونه‌ای که سازمان تعیین می‌نماید حداکثر تا پایان ماه پس از انقضای دوره، تسلیم و عوارض را ظرف مهلت مزبور به حساب تعیین شده واریز نمایند. عدم تسلیم اظهارنامه در مهلت‌های مقرر موجب تعلق جریمه غیرقابل بخشودگی به میزان ده‌درصد (۱۰%) عوارض موضوع این ماده‌می‌باشد و در صورت تاخیر در پرداخت عوارض، مشمول جریمه موضوع ماده‌(۳۷) این قانون می‌شود. واحدهای عضو سامانه مودیان ملزم به ارائه اظهارنامه موضوع این تبصره نبوده و سازمان به استناد فروش ابرازی آنها در سامانه مودیان، عوارض آلایندگی را وصول می‌کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ «عوارض سبز» است؛ یعنی مبلغی که واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده باید علاوه بر مالیات‌های دیگر بپردازند. اگر سازمان حفاظت محیط‌زیست تشخیص بدهد که چنین واحدی حدود مجاز و استانداردهای زیست‌محیطی را رعایت نمی‌کند و آن واحد در مهلتی که سازمان تعیین می‌کند آلایندگی خود را برطرف نکند، بر اساس معیارهایی مثل شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی، با یکی از سه نرخ نیم‌درصد، یک‌درصد یا یک‌ونیم‌درصد و بر مبنای فروش کالا یا خدماتش مشمول عوارض سبز می‌شود. این حکم برای همهٔ واحدهای آلاینده است؛ چه معاف، چه غیرمعاف، چه صادراتی و چه واحدهای مستقر در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی.

معیارهایی که سازمان محیط‌زیست برای تعیین سطح آلایندگی واحدها استفاده می‌کند، حداکثر سه‌ماه پس از لازم‌الاجراءشدن این قانون توسط کارگروهی از نمایندگان سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن و تجارت، کشور و امور اقتصادی و دارایی (سازمان) تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد. میزان فروش این واحدها هم بر اساس سامانه مودیان یا اظهارنامه‌ای که به همین منظور به سازمان ارائه می‌شود تعیین می‌گردد.

تبصره‌های این ماده جزئیات اجرا را روشن می‌کند: اگر واحد خطوط تولیدی جدا با محصول مستقل داشته باشد، عوارض فقط از خطوط آلاینده گرفته می‌شود؛ اگر واحد در قبال گرفتن کارمزد مشخص تولید کند، درآمد آن تولید با پنج برابر نرخ‌های صدر ماده مشمول عوارض سبز است، با استثنای شرکت‌های زنجیره تولید بنزین و سوخت هواپیما، نفت‌سفید، نفت‌کوره، نفت‌گاز، گازطبیعی و برق. سازمان محیط‌زیست باید تا شش‌ماه پس از لازم‌الاجراءشدن قانون پایگاه اطلاعاتی واحدهای آلاینده را بسازد و نام و سطح آلایندگی آن‌ها را در آن ثبت و به‌روز کند؛ ثبت نام یا افزایش سطح آلایندگی از ابتدای دوره مالیاتی بعد اثر دارد و حذف نام یا کاهش سطح آلایندگی از ابتدای همان دوره. همچنین سازمان باید حداکثر تا یک‌ماه از درخواست واحد آلاینده نظر بدهد و اگر نداده باشد، واحد خودکار از فهرست خارج می‌شود؛ سرمایه‌گذاری برای رفع یا کاهش آلایندگی هم در صورت تأیید از بدهی عوارض کسر می‌شود و اگر به رفع یا کاهش منجر نشود، هزینه قابل قبول مالیاتی است. اظهارنامه هر دوره باید حداکثر تا پایان ماه پس از انقضای دوره تسلیم و عوارض واریز شود؛ عدم تسلیم به‌موقع جریمه غیرقابل بخشودگی ده‌درصد عوارض را دارد و تأخیر در پرداخت مشمول جریمه موضوع ماده (۳۷) این قانون می‌شود. واحدهای عضو سامانه مودیان ملزم به دادن این اظهارنامه نیستند و سازمان بر اساس فروش ابرازی آن‌ها در سامانه مودیان عوارض را وصول می‌کند.

مصادیق واقعی

علی صاحب یک کارخانه تولید مواد شیمیایی است. سازمان حفاظت محیط‌زیست تشخیص می‌دهد که کارخانه او استانداردهای زیست‌محیطی را رعایت نمی‌کند و برای او مهلتی تعیین می‌کند. اگر علی در آن مهلت آلایندگی را برطرف نکند، بر اساس معیارهای شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی، با یکی از نرخ‌های نیم‌درصد، یک‌درصد یا یک‌ونیم‌درصد و بر مبنای فروش کالا یا خدماتش مشمول عوارض سبز می‌شود.
مریم مدیر یک واحد تولیدی است که اظهارنامه دوره را تا پایان ماه پس از انقضای دوره تسلیم نکرده؛ بر اساس تبصره ۱۱، عوارض آن دوره مشمول جریمه غیرقابل بخشودگی ده‌درصد می‌شود. اگر واحد او عضو سامانه مودیان باشد، نیازی به ارائه این اظهارنامه ندارد و سازمان بر اساس فروش ابرازی او در سامانه مودیان عوارض را وصول می‌کند.

سؤالات پرتکرار

چه واحدهایی مشمول عوارض سبز می‌شوند؟

واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده که سازمان حفاظت محیط‌زیست تشخیص دهد حدود مجاز و استانداردهای زیست‌محیطی را رعایت نمی‌کنند و در مهلت تعیین‌شده توسط آن سازمان آلایندگی خود را برطرف نکنند. این حکم برای همهٔ واحدهای آلاینده، اعم از معاف و غیرمعاف، صادراتی و مستقر در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی جاری است.

میزان عوارض سبز چقدر است و بر چه مبنایی حساب می‌شود؟

بر اساس معیارهایی مثل شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی، با سه نرخ نیم‌درصد (۰/۵%)، یک‌درصد (۱%) و یک‌و‌نیم‌درصد (۱/۵%) و به ماخذ فروش کالا یا خدمات محاسبه می‌شود. میزان فروش هم بر اساس سامانه مودیان یا اظهارنامه‌ای که به همین منظور به سازمان ارائه می‌شود تعیین می‌گردد.

اگر اظهارنامه را دیر بفرستم یا عوارض را دیر بپردازم چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس تبصره ۱۱، عدم تسلیم اظهارنامه در مهلت‌های مقرر موجب جریمه غیرقابل بخشودگی به میزان ده‌درصد (۱۰%) عوارض این ماده می‌شود و تأخیر در پرداخت عوارض مشمول جریمه موضوع ماده (۳۷) این قانون است. این تبصره به ماده (۳۷) ارجاع داده و محتوای آن در همین متن نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیات بر ارزش افزوده ←