ماده ۲۶‌ قانون مالیات بر ارزش افزوده

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

نرخ مالیات و عوارض کالاهای نفتی، فلزات گرانبها، سیگار، نوشابه و سایر کالاهای آسیب‌رسان به سلامت به‌شرح زیر تعیین می‌شود: الف‌- کالاهای نفتی ۱‌- انواع بنزین و سوخت هواپیما سی‌درصد (۳۰%)؛ ۲‌- نفت‌گاز، نفت سفید، نفت کوره، گاز طبیعی و گاز مایع پانزده‌درصد (۱۵%).

تبصره ۱

نفت خام، میعانات گازی، و گاز طبیعی خام که توسط وزارت نفت (شرکتهای تابعه) که به شرکتهای داخل زنجیره تولید فرآورده‌های نفتی فروخته می‌شود، همچنین واردات بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی توسط وزارت نفت (شرکتهای تابعه)، در این مرحله مستلزم محاسبه و دریافت مالیات و عوارض ارزش افزوده از حلقه بعدی و نیز پرداخت در مرحله واردات حسب مورد نمی‌باشد. مالیات و عوارض فروش فرآورده‌های تولید‌شده از کالای مزبور و نیز بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی وارداتی در مراحل بعدی عرضه، حسب مقررات مربوط محاسبه و وصول می‌شود.

تبصره ۲

ماخذ محاسبه مالیات و عوارض فروش در خرده‌فروشی بنزین و نفت گاز توسط شرکتهای غیردولتی دارای مجوز از وزارت نفت، عبارت است از مابه‌التفاوت قیمت خرید محصولات فوق از شرکتهای پالایش (با احتساب مالیات و عوارض موضوع بند «الف» این ماده)، با قیمت عرضه آنها به مصرف‌کننده. مابه‌التفاوت مزبور به‌عنوان درآمد ناشی از ارائه خدمات توسط جایگاههای عرضه بنزین و نفت‌گاز تلقی شده و با نرخ مذکور در ماده‌(۷) این قانون مشمول مالیات و عوارض می‌گردد. مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید بنزین و نفت‌گاز به‌عنوان اعتبار مالیاتی برای جایگاه‌داران منظور نمی‌شود.

تبصره ۳

مالیات و عوارض پرداختی مودیان بابت کالاهای موضوع این بند، در صورتی که به‌عنوان مواد اولیه اصلی توسط واحدهای تولیدی به‌کار برده شود، به‌عنوان اعتبار مالیاتی آن واحدها قابل پذیرش می‌باشد. همچنین مالیات و عوارض پرداختی توسط واردکنندگان و توزیع‌کنندگان کالاهای مزبور به‌عنوان اعتبار مالیاتی آنان منظور می‌گردد.

تبصره ۴

مالیات و عوارضی که شرکت ملی نفت ایران برای خرید نهاده‌های موردنیاز جهت طرحهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای پرداخت می‌کند، قابل استرداد یا تهاتر نمی‌باشد. شرکت یادشده مجاز است مبالغ مزبور را به‌عنوان بخشی از بهای تمام‌شده دارایی‌های فوق‌الذکر منظور نماید. سایر مالیات و عوارضی که شرکت مزبور برای مصارفی غیر از تملک دارایی‌های سرمایه‌ای پرداخت می‌کند، با رعایت مقررات، به‌عنوان اعتبار مالیاتی آن شرکت منظور می‌گردد. اعتبار یادشده با تایید سازمان قابل تهاتر با بدهی مالیاتی آن شرکت یا سایر شرکتهای تابعه وزارت نفت می‌باشد. ب‌- طلا، جواهر و پلاتین ۱‌- اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در مصنوعات ساخته‌شده از فلزات مزبور، معاف از مالیات و عوارض می‌باشد. ۲‌- اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده کالاهای موضوع این بند مشمول مالیات و عوارض با نرخ نهدرصد (۹%) می‌باشد. ۳‌- پس از راه‌اندازی سامانه مودیان، عرضه‌کنندگان کالا و خدمات مربوط به این بند مکلفند کلیه عملیات خرید و فروش خود را در سامانه مزبور ثبت کنند. درج ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتین، اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده به تفکیک در صورتحساب الکترونیکی الزامی است. در صورت کتمان و یا عدم ثبت تمام یا برخی از معاملات در سامانه مذکور مشمول جریمه‌ای معادل نه‌درصد (۹%) ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتین است که غیر قابل بخشودگی می‌باشد. این جریمه علاوه بر جریمه مذکور در بند «ب» ماده‌(۳۶) این قانون است. ۴‌- کلیه واحدهای فعال در زنجیره عرضه کالا و خدمات مربوط به این بند مکلفند حداکثر تا دوماه پس از لازم‌الاجراءشدن این قانون از پایانه فروشگاهی مورد تایید سازمان استفاده کنند، در غیر این صورت اتحادیه‌های ذی‌ربط و اتاق اصناف ایران موظفند پروانه فعالیت واحدهای موضوع این بند در کل زنجیره مربوط را که بدون استفاده از پایانه فروشگاهی اقدام به فروش کالا یا خدمت می‌کنند، باطل نمایند. نیروی انتظامی موظف است از ادامه فعالیت واحدهای فاقد پروانه جلوگیری کند. پ‌- نوشابه‌های قندی گازدار و بدون گاز و سایر کالاهای آسیب‌رسان به سلامت نوشابه‌های قندی گازدار و بدون گاز و سایر کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (به‌استثنای کالاهای موضوع بند «ت» این ماده) تولید داخل مشمول مالیات و عوارض با نرخ شانزده‌درصد (۱۶%) و واردات آنها مشمول مالیات و عوارض با نرخ سی‌و‌شش‌درصد (۳۶%) می‌باشند. فهرست کالاهای موضوع این بند و واحدهای تولیدکننده آنها حداکثر دوماه پس از ابلاغ این قانون به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و حداکثر یک‌ماه بعد از آن توسط کارگروهی مرکب از نمایندگان تام‌الاختیار وزارتخانه مزبور، وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت امور اقتصادی و دارایی تصویب می‌شود. تغییرات فهرست موردنظر تا انتهای دی‌ماه هر سال (برای اجراء در سال بعد) به ترتیب فوق تصویب و توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای اجراء اعلام می‌گردد. در صورت عدم تصویب فهرست مزبور در مهلت مقرر، فهرست پیشنهادی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پس از تایید شورای‌عالی سلامت و امنیت غذایی، ملاک عمل است. ت‌- انواع سیگار و محصولات دخانی انواع سیگار و محصولات دخانی به‌شرح زیر مشمول مالیات و عوارض می‌شوند: ۱‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخلی، بیست و پنج‌درصد (۲۵%)؛ ۲‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل با نشان بین‌المللی که فهرست آن هر سال توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه و با تصویب هیات وزیران ابلاغ می‌شود، چهل‌درصد (۴۰%)؛ ۳‌- سیگار، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی، شصت و پنج‌درصد (۶۵%)؛ ۴‌- توتون خام وارداتی ده‌درصد (۱۰%)؛ ۵‌- توتون فرآوری شده وارداتی (خرمن توتون) سی و پنج‌درصد (۳۵%)؛

تبصره ۱

نرخهای تعیین‌شده از سال دوم اجرای قانون هر سال پنج واحد درصد افزایش می‌یابد تازمانی که نرخ مذکور برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخل به پنجاه و پنج‌درصد (۵۵%)، برای تولیدات داخل با نشان بین‌المللی به نود و پنج‌درصد (۹۵%) و برای انواع سیگار و محصولات دخانی، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی به یکصد و بیست و پنج‌درصد (۱۲۵%) برسد.

تبصره ۲

تولیدکنندگان سیگار و محصولات دخانی مکلفند از زمان لازم‌الاجراءشدن این قانون، قیمت خرده فروشی و تاریخ تولید را بر روی پاکت بسته‌بندی محصولات دخانی درج کنند. در صورت تخلف از حکم این تبصره، اعتبار مالیاتی مربوط، پذیرفته نمی‌شود و مشمول مالیات و عوارض فروش به نرخهای مذکور است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

ماده ۲۶ نرخ مالیات و عوارض بعضی کالاهای خاص را تعیین می‌کند. در بند «الف» برای کالاهای نفتی، انواع بنزین و سوخت هواپیما ۳۰٪ و نفت گاز، نفت سفید، نفت کوره، گاز طبیعی و گاز مایع ۱۵٪ تعیین شده است. تبصره ۱ درباره نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی خام که وزارت نفت (شرکت‌های تابعه) به شرکت‌های داخل زنجیره تولید فرآورده‌های نفتی می‌فروشد و همچنین واردات بنزین، سوخت هواپیما و گاز طبیعی توسط وزارت نفت می‌گوید در این مرحله محاسبه و دریافت مالیات و عوارض از حلقه بعدی و پرداخت در مرحله واردات لازم نیست و مالیات و عوارض مراحل بعدی عرضه حسب مقررات محاسبه و وصول می‌شود. تبصره ۲ ماخذ مالیات خرده‌فروشی بنزین و نفت گاز توسط شرکت‌های غیردولتی دارای مجوز از وزارت نفت را مابه‌التفاوت قیمت خرید از شرکت‌های پالایش با احتساب مالیات و عوارض بند «الف» با قیمت عرضه به مصرف‌کننده می‌داند؛ این مابه‌التفاوت درآمد ارائه خدمات جایگاه تلقی شده و با نرخ ماده ۷ مشمول می‌شود و مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید بنزین و نفت گاز اعتبار مالیاتی جایگاه‌داران نیست. تبصره ۳ درباره اعتبار مالیاتی پرداختی بابت این کالاها در برخی مصارف و برای واردکنندگان و توزیع‌کنندگان است و تبصره ۴ درباره خرید نهاده‌های طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای توسط شرکت ملی نفت ایران و استرداد/تهاتر و اعتبار مالیاتی آن صحبت می‌کند.

در بند «ب» اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در مصنوعات ساخته‌شده از فلزات مزبور معاف از مالیات و عوارض است، اما اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده این کالاها مشمول ۹٪ است. پس از راه‌اندازی سامانه مودیان، عرضه‌کنندگان این کالا و خدمات مربوط مکلفند همه خرید و فروش خود را در سامانه ثبت کنند و درج ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتین، اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده به تفکیک در صورت‌حساب الکترونیکی الزامی است. در صورت کتمان یا عدم ثبت تمام یا برخی معاملات، جریمه‌ای معادل ۹٪ ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتین مقرر شده که غیرقابل بخشودگی است و علاوه بر جریمه بند «ب» ماده ۳۶ این قانون است. همچنین واحدهای فعال در زنجیره عرضه این کالا و خدمات باید حداکثر تا دو ماه پس از لازم‌الاجرا شدن قانون از پایانه فروشگاهی مورد تایید سازمان استفاده کنند، وگرنه اتحادیه‌های ذی‌ربط و اتاق اصناف ایران موظفند پروانه فعالیت واحدهای بدون پایانه فروشگاهی در کل زنجیره را باطل کنند و نیروی انتظامی موظف است از ادامه فعالیت واحدهای فاقد پروانه جلوگیری کند.

در بند «پ» نوشابه‌های قندی گازدار و بدون گاز و سایر کالاهای آسیب‌رسان به سلامت (به‌استثنای کالاهای بند «ت») تولید داخل مشمول ۱۶٪ و واردات آنها مشمول ۳۶٪ مالیات و عوارض هستند. فهرست این کالاها و واحدهای تولیدکننده‌شان حداکثر دو ماه پس از ابلاغ قانون به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و حداکثر یک‌ماه بعد توسط کارگروهی از نمایندگان تام‌الاختیار آن وزارت، وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت امور اقتصادی و دارایی تصویب می‌شود. در بند «ت» برای سیگار، توتون پیپ و تنباکوی تولید داخلی ۲۵٪، تولید داخل با نشان بین‌المللی ۴۰٪، وارداتی ۶۵٪، توتون خام وارداتی ۱۰٪ و توتون فرآوری شده وارداتی (خرمن توتون) ۳۵٪ تعیین شده است. تبصره ۱ همان بند می‌گوید نرخ‌ها از سال دوم اجرای قانون هر سال پنج واحد درصد افزایش می‌یابد تا برای تولید داخل به ۵۵٪، تولید داخل با نشان بین‌المللی به ۹۵٪ و وارداتی به ۱۲۵٪ برسد. تبصره ۲ نیز تولیدکنندگان سیگار و محصولات دخانی را مکلف کرده از زمان لازم‌الاجرا شدن قانون قیمت خرده‌فروشی و تاریخ تولید را روی پاکت بسته‌بندی درج کنند و در صورت تخلف، اعتبار مالیاتی مربوط پذیرفته نمی‌شود و مشمول مالیات و عوارض فروش به نرخ‌های مذکور است.

مصادیق واقعی

علی یک واحد تولیدکننده نوشابه قندی گازدار در داخل کشور دارد. بر اساس بند «پ» این ماده، نوشابه تولید داخل مشمول مالیات و عوارض ۱۶٪ است؛ اگر همان نوشابه وارد شود، نرخ ۳۶٪ اعمال می‌شود.
مریم طلا و جواهر می‌فروشد. بر اساس بند «ب»، اصل طلا و جواهر به کار رفته در مصنوعات معاف از مالیات و عوارض است، اما اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده با نرخ ۹٪ مشمول مالیات و عوارض می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر بنزین در جایگاه خرده‌فروشی توسط شرکت غیردولتی دارای مجوز از وزارت نفت فروخته شود، مالیات و عوارض بر چه مبنایی حساب می‌شود؟

طبق تبصره ۲ بند «الف»، ماخذ محاسبه، مابه‌التفاوت قیمت خرید بنزین از شرکت‌های پالایش (با احتساب مالیات و عوارض بند «الف») با قیمت عرضه آن به مصرف‌کننده است. این مابه‌التفاوت درآمد ناشی از ارائه خدمات جایگاه تلقی شده و با نرخ ماده ۷ این قانون مشمول مالیات و عوارض می‌شود. مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید بنزین و نفت گاز هم برای جایگاه‌داران اعتبار مالیاتی نیست.

آیا خود طلا و جواهر مالیات دارد یا فقط اجرت و سود فروشنده؟

بر اساس بند «ب»، اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در مصنوعات ساخته‌شده از فلزات مزبور معاف از مالیات و عوارض است. اما اجرت ساخت، حق‌العمل و سود فروشنده کالاهای این بند مشمول مالیات و عوارض با نرخ ۹٪ است.

نرخ مالیات و عوارض سیگار وارداتی چقدر است؟

در بند «ت»، سیگار، توتون پیپ و تنباکوی وارداتی مشمول ۶۵٪ است. تبصره ۱ همان بند می‌گوید نرخ‌ها از سال دوم اجرای قانون هر سال پنج واحد درصد افزایش می‌یابد تا برای وارداتی به ۱۲۵٪ برسد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مالیات بر ارزش افزوده ←