ماده ۲۳ قانون صدور چک

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۷/۸/۱۳

دارنده چک می‌تواند با ارائه گواهینامه عدم پرداخت، از دادگاه صالح صدور اجراییه نسبت به کسری مبلغ چک و حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را درخواست نماید. دادگاه مکلف است در صورت وجود شرایط زیر حسب مورد علیه صاحب حساب، صادر کننده یا هر دو اجراییه صادر نماید. الف- در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد. ب- در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است. ج- گواهینامه عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت طبق ماده (۱۴) این قانون و تبصره‌های آن صادر نشده باشد. صادرکننده مکلف است ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه، بدهی خود را بپردازد، یا با موافقت دارنده چک ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند؛ در غیر این صورت حسب درخواست دارنده، اجرای احکام دادگستری، اجراییه را طبق قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴/۳/۲۳» به مورد اجراء گذاشته و نسبت به استیفای مبالغ مذکور اقدام می‌نماید. اگر صادرکننده یا قائم مقام قانونی او دعاوی مانند مشروط یا بابت تضمین بودن چک یا تحصیل چک از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا دیگر جرائم در مراجع قضایی اقامه کند، اقامه دعوی مانع از جریان عملیات اجرایی نخواهد شد؛ مگر در مواردی که مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند مذکور ضرر جبران ناپذیر وارد شود که در این صورت با اخذ تامین مناسب، قرار توقف عملیات اجرایی صادر می‌نماید. در صورتی که دلیل ارائه شده مستند به سند رسمی باشد یا اینکه صادرکننده یا قائم مقام قانونی مدعی مفقود شدن چک بوده و مرجع قضایی دلایل ارائه شده را قابل قبول بداند، توقف عملیات اجرایی بدون اخذ تامین صادر خواهد شد. به دعاوی مذکور خارج از نوبت رسیدگی می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس این ماده، دارنده چک می‌تواند با ارائه گواهی عدم پرداخت، از دادگاه صالح درخواست کند که برای کسری مبلغ چک و حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی، اجراییه صادر شود. دادگاه اگر سه شرط را ببیند، مکلف است حسب مورد علیه صاحب حساب، صادرکننده یا هر دو اجراییه صادر کند: اول، در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد. دوم، در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است. سوم، گواهی عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت طبق ماده ۱۴ این قانون و تبصره‌های آن صادر نشده باشد.

بعد از ابلاغ اجراییه، صادرکننده ده روز وقت دارد بدهی خود را بپردازد، یا با موافقت دارنده چک ترتیبی برای پرداخت آن بدهد، یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند. اگر این کار را نکند، به درخواست دارنده، اجرای احکام دادگستری اجراییه را طبق قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394/3/23» به مورد اجرا می‌گذارد و نسبت به استیفای مبالغ مذکور اقدام می‌کند.

همچنین اگر صادرکننده یا جانشین قانونی او دعوایی مثل مشروط یا بابت تضمین بودن چک، یا تحصیل چک از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا دیگر جرائم را در مراجع قضایی مطرح کند، اقامه این دعوا مانع جریان عملیات اجرایی نمی‌شود؛ مگر اینکه مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند ضرر جبران‌ناپذیر وارد شود که در این صورت با اخذ تامین مناسب قرار توقف عملیات اجرایی صادر می‌کند. اگر دلیل ارائه‌شده مستند به سند رسمی باشد، یا صادرکننده یا جانشین قانونی او مدعی مفقود شدن چک باشد و مرجع قضایی دلایل را قابل قبول بداند، توقف عملیات اجرایی بدون اخذ تامین صادر می‌شود. به این دعاوی خارج از نوبت رسیدگی می‌شود.

مصادیق واقعی

علی چکی به مریم می‌دهد. در متن چک وصول وجه منوط به شرطی نشده و قید نشده بابت تضمین معامله یا تعهدی است. بانک گواهی عدم پرداخت صادر می‌کند و علت آن دستور عدم پرداخت طبق ماده ۱۴ و تبصره‌های آن نیست. مریم می‌تواند با ارائه این گواهی، از دادگاه صالح صدور اجراییه نسبت به کسری مبلغ چک و حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را درخواست کند.
پس از ابلاغ اجراییه، علی ده روز پرداخت نمی‌کند، ترتیبی برای پرداخت با موافقت مریم نمی‌گذارد و مالی هم معرفی نمی‌کند. مریم از اجرای احکام دادگستری می‌خواهد اجراییه را طبق قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394/3/23» اجرا کند.

سؤالات پرتکرار

چه شرایطی باید باشد تا دادگاه اجراییه صادر کند؟

بر اساس متن، در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد؛ در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است؛ و گواهی عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت طبق ماده ۱۴ این قانون و تبصره‌های آن صادر نشده باشد. در صورت وجود این شرایط، دادگاه حسب مورد علیه صاحب حساب، صادرکننده یا هر دو اجراییه صادر می‌کند.

اگر صادرکننده چک بعد از ابلاغ اجراییه پرداخت نکند، چه اتفاقی می‌افتد؟

صادرکننده ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارد بدهی را بپردازد، یا با موافقت دارنده چک ترتیبی برای پرداخت بدهد، یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند. در غیر این صورت، به درخواست دارنده، اجرای احکام دادگستری اجراییه را طبق قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394/3/23» به مورد اجرا می‌گذارد و نسبت به استیفای مبالغ مذکور اقدام می‌کند.

اگر صادرکننده بگوید چک بابت تضمین بوده، اجرا متوقف می‌شود؟

بر اساس متن، اقامه دعوایی مانند مشروط یا بابت تضمین بودن چک مانع جریان عملیات اجرایی نمی‌شود؛ مگر مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند ضرر جبران‌ناپذیر وارد شود که با اخذ تامین مناسب قرار توقف عملیات اجرایی صادر می‌کند. اگر دلیل ارائه‌شده مستند به سند رسمی باشد، یا صادرکننده یا قائم‌مقام قانونی او مدعی مفقود شدن چک باشد و مرجع قضایی دلایل را قابل قبول بداند، توقف بدون اخذ تامین صادر می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون صدور چک ←