ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

الحاقی ۱۳۹۷/۸/۱۳

بانک مرکزی مکلف است ظرف مدت دو سال پس از لازم‌الاجراء شدن این قانون در مورد اشخاص ورشکسته، معسر از پرداخت محکوم‌به یا دارای چک برگشتی رفع سوءاثر نشده، از دریافت دسته چک و صدور چک جدید در سامانه صیاد و استفاده از چک موردی جلوگیری کرده و همچنین امکان استعلام آخرین وضعیت صادرکننده چک شامل سقف اعتبار مجاز، سابقه چک برگشتی در سه سال اخیر و میزان تعهدات چکهای تسویه نشده را صرفا برای کسانی که قصد دریافت چک را دارند، فراهم نماید. سامانه مذکور به نحوی خواهد بود که صدور هر برگه چک مستلزم ثبت هویت دارنده، مبلغ و تاریخ مندرج در چک برای شناسه یکتای برگه چک توسط صادرکننده بوده و امکان انتقال چک به شخص دیگر توسط دارنده تا قبل از تسویه آن، با ثبت هویت شخص جدید برای همان شناسه یکتای چک امکان‌پذیر باشد. مبلغ چک نباید از اختلاف سقف اعتبار مجاز و تعهدات چکهای تسویه نشده بیشتر باشد.

تبصره ۱اصلاحی ۱۴۰۰/۰۱/۲۹

در مورد برگه چکهایی که از دسته چکهای ارائه شده پس از پایان اسفندماه سال ۱۳۹۹ صادر می‌شوند، تسویه چک صرفاً در سامانه تسویه چک (چکاوک) طبق مبلغ و تاریخ مندرج در سامانه و در وجه دارنده نهائی چک بر اساس استعلام از سامانه صیاد انجام خواهد شد و در صورتی ‌که مالکیت آنها در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، مشمول این قانون نبوده و بانک‌ها مکلفند از پرداخت وجه آنها خودداری نمایند. در این موارد صدور و پشت‌ نویسی چک در وجه حامل ممنوع است و ثبت انتقال چک در سامانه صیاد جایگزین پشت ‌نویسی چک خواهد بود. چکهای صادرشده از دسته چکهایی که تاریخ ارائه آن دسته چکها قبل از زمان مذکور در این تبصره باشد، تابع قانون زمان ارائه دسته چک است و بانک‌ها بدون نیاز به ثبت آن چکها در سامانه صیاد نسبت به پرداخت وجه چک اقدام می کنند. در کلیه برگه های دسته چکهای ارائه شده پس از تاریخ فوق الذکر باید عبارت (صدور و پشت نویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است) درج شود.

تبصره ۲

ممنوعیت‌های این ماده در مورد اشخاص ورشکسته، معسر از پرداخت محکوم‌به یا دارای چک برگشتی رفع سوءاثر نشده که به وکالت یا نمایندگی از طرف صاحب حساب اعم از شخص حقیقی یا حقوقی اقدام می‌کنند نیز مجری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این متن می‌گوید بانک مرکزی باید تا دو سال پس از لازم‌الاجراء شدن این قانون، برای سه گروه امکان گرفتن دسته چک و صدور چک جدید در سامانه صیاد و استفاده از چک موردی را ببندد: کسانی که ورشکسته شده‌اند، کسانی که به دلیل ناتوانی در پرداخت محکوم‌به (یعنی بدهی‌ای که دادگاه به آن‌ها الزام کرده) معسر شناخته شده‌اند، و کسانی که چک برگشتی دارند و سوءاثر آن رفع نشده است. همچنین باید امکان استعلام وضعیت صادرکننده چک شامل سقف اعتبار مجاز، سابقه چک برگشتی در سه سال اخیر و میزان تعهدات چک‌های تسویه‌نشده فراهم شود، اما فقط برای کسانی که می‌خواهند چک دریافت کنند.

در این سامانه، صدور هر برگه چک به این معناست که صادرکننده باید هویت دارنده، مبلغ و تاریخ چک را برای «شناسه یکتای» همان برگه ثبت کند. دارنده می‌تواند تا قبل از تسویه، چک را با ثبت هویت شخص جدید برای همان شناسه یکتا به دیگری منتقل کند. همچنین مبلغ چک نباید از تفاوت سقف اعتبار مجاز و تعهدات چک‌های تسویه‌نشده بیشتر باشد.

تبصره ۱ درباره چک‌هایی است که از دسته‌چک‌های ارائه‌شده پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ صادر می‌شوند: تسویه این چک‌ها فقط در سامانه تسویه چک (چکاوک)، طبق مبلغ و تاریخ ثبت‌شده در سامانه و به دارنده نهایی بر اساس استعلام از سامانه صیاد انجام می‌شود؛ اگر مالکیت آن‌ها در صیاد ثبت نشده باشد، مشمول این قانون نیستند و بانک باید از پرداخت خودداری کند. صدور و پشت‌نویسی چک در وجه حامل ممنوع است و ثبت انتقال در صیاد جای پشت‌نویسی را می‌گیرد. چک‌های دسته‌چک‌های ارائه‌شده قبل از تاریخ گفته‌شده تابع قانون زمان ارائه دسته‌چک هستند و بانک‌ها بدون ثبت در صیاد پرداخت می‌کنند. روی برگه‌های دسته‌چک‌های بعد از آن تاریخ باید عبارت «صدور و پشت نویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» درج شود. تبصره ۲ می‌گوید ممنوعیت‌های این ماده برای کسانی که به وکالت یا نمایندگی از طرف صاحب حساب (شخص حقیقی یا حقوقی) اقدام می‌کنند هم اجرا می‌شود.

مصادیق واقعی

علی چکی برگشت خورده دارد و سوءاثر آن را رفع نکرده است؛ طبق این متن، بانک مرکزی مکلف است از دادن دسته چک و صدور چک جدید در سامانه صیاد برای او جلوگیری کند.
مریم یک چک از دسته‌چکی که پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ ارائه شده صادر و اطلاعات آن را در سامانه صیاد ثبت می‌کند و می‌خواهد قبل از تسویه آن را به رضا منتقل کند؛ این انتقال با ثبت هویت رضا برای همان شناسه یکتای چک در سامانه صیاد امکان‌پذیر است.

سؤالات پرتکرار

اگر چک برگشتی‌ام را رفع سوءاثر نکرده باشم، می‌توانم دسته چک جدید بگیرم؟

بر اساس این متن، بانک مرکزی مکلف است از دریافت دسته چک و صدور چک جدید در سامانه صیاد و استفاده از چک موردی برای کسی که چک برگشتی رفع سوءاثر نشده دارد جلوگیری کند.

چه کسی می‌تواند وضعیت صادرکننده چک را استعلام کند؟

طبق این متن، امکان استعلام آخرین وضعیت صادرکننده چک شامل سقف اعتبار مجاز، سابقه چک برگشتی در سه سال اخیر و میزان تعهدات چک‌های تسویه‌نشده فقط برای کسانی فراهم می‌شود که قصد دریافت چک دارند.

اگر چکی از دسته‌چک‌های صادرشده پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، بانک چه می‌کند؟

این متن می‌گوید چنین چکی مشمول این قانون نیست و بانک‌ها مکلفند از پرداخت وجه آن خودداری نمایند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون صدور چک ←