ماده ۲۳ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(منسوخ ۱۳۷۹/۰۱/۲۱)- دیوانعالی کشور در مورد درخواست تجدیدنظر به ترتیب زیر اقدام می‌ نماید: ۱ - اگر حکم مطابق قانون و دلائل موجود در پرونده باشد آن را تائید و جهت اجراء به دادگاه صادرکننده حکم اعاده می ‌گردد. ۲ - هرگاه رای از دادگاه فاقد صلاحیت ذاتی صادر شده باشد یا بر خلاف قانون صادر شده یا رعایت تشریفات قانونی در آن نشده باشد و عدم‌ رعایت تشریفات مذکور به درجه‌ای از اهمیت باشد که رای را از اعتبار قانونی بیاندازد یا بدون توجه به دلائل یا مدافعات اصحاب دعوی یا با نقض تحقیقات صادر شده باشد رای را نقض و به شرح زیر اقدام می‌ نماید: الف - اگر عملی که محکوم‌علیه به اتهام ارتکاب آن محکوم شده است به فرض ثبوت، جرم نباشد یا مشمول عفو عمومی شده باشد یا به جهتی ‌دیگر از جهات قانونی قابل تعقیب نباشد رای نقض بلاارجاع می‌ گردد. ب - اگر رای منقوض، قرار باشد یا حکم به علت نقض تحقیقات نقض شود پس از نقض برای رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای ارجاع‌می‌شود. ج - اگر رای یا حکم به علت عدم صلاحیت ذاتی دادگاه نقض شود پرونده به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح می‌داند ارجاع و دادگاه مرجوع الیه‌مکلف به رسیدگی می‌باشد. ‌د - در سایر موارد پس از نقض، پرونده به شعبه دیگر دادگاه (‌به تشخیص دیوان عالی کشور) ارجاع می‌گردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی درخواست تجدیدنظر به دیوان عالی کشور می‌رسد، دیوان به یکی از این شکل‌ها عمل می‌کند: اگر حکم را مطابق قانون و دلایل پرونده بداند، آن را تأیید و برای اجرا به دادگاه صادرکننده برمی‌گرداند. اگر حکم را دارای اشکال‌های مهم بداند (مثل صلاحیت نداشتن دادگاه، مخالف قانون بودن، رعایت نشدن تشریفات مهم، بی‌توجهی به دلایل یا دفاع‌ها، یا نقض تحقیقات)، آن را نقض می‌کند و سپس بر اساس حالت خاص همان پرونده تصمیم می‌گیرد.

در حالت‌های نقض: اگر عمل محکوم‌علیه به فرض اثبات جرم نباشد یا مشمول عفو عمومی شده باشد یا جهتی قانونی برای تعقیب نباشد، رای بدون ارجاع نقض می‌شود. اگر رای نقض‌شده قرار باشد یا به خاطر نقض تحقیقات نقض شده باشد، پرونده برای رسیدگی دوباره به همان دادگاه صادرکننده رای برمی‌گردد. اگر نقض به خاطر نداشتن صلاحیت ذاتی دادگاه باشد، پرونده به دادگاهی می‌رود که دیوان عالی کشور صالح می‌داند و آن دادگاه باید رسیدگی کند. در سایر موارد هم پرونده به شعبه دیگری از همان دادگاه (به تشخیص دیوان عالی کشور) ارجاع می‌شود.

در ابتدای متن عبارت «(منسوخ ۱۳۷۹/۰۱/۲۱)» دیده می‌شود؛ من دربارهٔ وضعیت اعتبار آن اظهارنظر نمی‌کنم.

مصادیق واقعی

علی در دادگاه به جرمی محکوم می‌شود و درخواست تجدیدنظر می‌دهد. دیوان عالی کشور می‌بیند حکم مطابق قانون و دلایل پرونده است؛ بنابراین حکم را تأیید و برای اجرا به همان دادگاه برمی‌گرداند.
مریم محکوم شده است. دیوان عالی کشور می‌بیند دادگاه صادرکننده حکم، صلاحیت ذاتی نداشته است. طبق بند «ج»، حکم را نقض می‌کند و پرونده را به دادگاهی که خودش صالح می‌داند می‌فرستد.

سؤالات پرتکرار

اگر دیوان عالی کشور حکم را تأیید کند، پرونده چه می‌شود؟

طبق بند ۱، حکم تأیید و برای اجرا به دادگاه صادرکننده حکم برگردانده می‌شود.

اگر دادگاه صادرکننده حکم، صلاحیت ذاتی نداشته باشد، دیوان چه تصمیمی می‌گیرد؟

طبق بند ۲ و بند «ج»، رای نقض می‌شود و پرونده به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح می‌داند ارجاع می‌شود و دادگاه مرجوع‌الیه مکلف به رسیدگی است.

اگر رای به خاطر نقض تحقیقات نقض شود، دوباره در کدام دادگاه رسیدگی می‌شود؟

طبق بند «ب»، پس از نقض برای رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای ارجاع می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب ←
ماده ۲۳ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب — لویادسک