ماده ۱۹ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

(منسوخ ۱۳۷۹/۰۱/۲۱)- آرای زیر قابل درخواست تجدیدنظر میباشد تا چنانچه مرجع تجدید نظر پس از رسیدگی پی به اشتباه بین حکم و یا عدم صلاحیت ‌دادگاه ببرد و رای را نقض و رسیدگی مجدد نماید. الف - احکام: ۱ - اعدام و رجم. ۲ - حدود، قصاص نفس و اطراف. ۳ - مصادره و ضبط اموال. ۴ - دیه بیش از خمس دیه کامل. ۵ - در صورتی که حداکثر مجازات قانونی جرم بیش از ۶ ماه حبس یا شلاق یا بیش از یک میلیون ریال جزای نقدی باشد. ۶ - حکمی که خواسته آن از یک میلیون ریال متجاوز باشد. ۷ - حکمی که مستند به اقرار خوانده در دادگاه نباشد. ۸ - حکمی که مستند به رای یک یا چند نفر کارشناس که طرفین کتباً رای آنان را قاطع دعوی قرار داده باشند، نباشد. ۹ - حکم راجع به متفرعات دعوی در صورتی که حکم راجع با اصل دعوی قابل تجدید نظر باشد. ۱۰ - حکم راجع به نکاح و طلاق و فسخ نکاح و مهر. ۱۱ - حکم راجع به نسب و وصیت و وصایت و وقف و ثلث و حبس و تولیت. ۱۲ - حکم راجع به حجر و رفع حجر. ب - قرارهای زیر در صورتی که حکم راجع به اصل دعوی قابل درخواست تجدید نظر باشد: ۱ - قرار ابطال دادخواست یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شود. ۲ - قرار رد دعوی یا عدم استماع دعوی. ۳ - قرار سقوط دعوی. ۴ - قرار عدم اهلیت یکی از طرفین دعوی.

تبصره ۱

احکامی که در مرحله تجدید نظر صادر میشود: «‌بجز در خصوص رای اصراری» قابل درخواست تجدید نظر مجدد نیست.

تبصره ۲

در موارد مذکور در این ماده در صورتی که طرفین دعوا کتباً حق تجدیدنظر خواهی خود را ساقط کرده باشند تقاضای تجدیدنظر خواهی ‌آنان مسموع نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده فهرست می‌کند که چه دسته‌ای از «آرا» (یعنی احکام و قرارهای دادگاه) قابل درخواست تجدیدنظر هستند. ابتدای ماده می‌گوید این آرا قابل تجدیدنظرند تا اگر مرجع تجدیدنظر پس از رسیدگی متوجه اشتباه در حکم یا عدم صلاحیت دادگاه شد، رأی را نقض و دوباره رسیدگی کند. این جمله کمی مبهم است و متن توضیح بیشتری درباره آن نمی‌دهد.

بخش «الف» دوازده مورد از احکام را نام برده است؛ از جمله اعدام و رجم، حدود و قصاص نفس و اطراف، مصادره و ضبط اموال، دیه بیش از خمس دیه کامل، حکم‌هایی که حداکثر مجازات قانونی جرمشان بیش از ۶ ماه حبس یا شلاق یا بیش از یک میلیون ریال جزای نقدی است، حکمی که خواسته‌اش از یک میلیون ریال بیشتر است، و احکام مربوط به نکاح و طلاق و فسخ نکاح و مهر، نسب، وصیت و وصایت، وقف و ثلث و حبس و تولیت، و حجر و رفع حجر. بخش «ب» چهار نوع قرار را نام برده (ابطال یا رد دادخواست، رد دعوی یا عدم استماع دعوی، سقوط دعوی، و عدم اهلیت یکی از طرفین) و می‌گوید این قرارها وقتی قابل تجدیدنظرند که حکم مربوط به اصل دعوی خودش قابل تجدیدنظر باشد.

دو تبصره هم دارد: تبصره ۱ می‌گوید احکامی که در مرحله تجدیدنظر صادر می‌شود، جز در مورد رأی اصراری، دوباره قابل درخواست تجدیدنظر نیست. تبصره ۲ می‌گوید در موارد این ماده، اگر طرفین دعوا کتباً حق تجدیدنظرخواهی خود را ساقط کرده باشند، تقاضای تجدیدنظر آنان شنیده نمی‌شود.

مصادیق واقعی

مریم در دادگاه حکم طلاق گرفته است؛ چون حکم راجع به طلاق در فهرست بخش «الف» این ماده آمده، می‌تواند درخواست تجدیدنظر بدهد.
علی و مریم در قراردادی کتباً نوشته‌اند که حق تجدیدنظرخواهی خود را ساقط می‌کنند؛ طبق تبصره ۲، تقاضای تجدیدنظر آن‌ها در موارد این ماده شنیده نمی‌شود.

سؤالات پرتکرار

آیا همهٔ احکام دادگاه قابل تجدیدنظر هستند؟

بر اساس این متن، فقط آرایی که در همین ماده نام برده شده قابل درخواست تجدیدنظر هستند؛ مثل اعدام و رجم، حدود و قصاص، مصادره و ضبط اموال، دیه بیش از خمس دیه کامل، احکام نکاح و طلاق و فسخ نکاح و مهر، و موارد دیگر فهرست‌شده.

اگر در مرحله تجدیدنظر حکم صادر شود، دوباره می‌توان تجدیدنظر خواست؟

تبصره ۱ این ماده می‌گوید احکامی که در مرحله تجدیدنظر صادر می‌شود، جز در خصوص رأی اصراری، قابل درخواست تجدیدنظر مجدد نیست.

اگر طرفین کتباً حق تجدیدنظر خود را ساقط کرده باشند چه می‌شود؟

تبصره ۲ می‌گوید در موارد مذکور در این ماده، در این صورت تقاضای تجدیدنظرخواهی آنان مسموع نیست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب ←