ماده ۳۷۰ باب هفتم قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر حق‌العمل‌کار نادرستی کرده و مخصوصاً در موردی که به حساب آمر قیمتی علاوه بر قیمت خرید و یا کمتر از قیمت فروش محسوب دارد مستحق حق‌العمل نخواهد بود، به علاوه در دو صورت اخیر آمر می‌تواند حق‌العمل‌کار را خریدار یا فروشنده محسوب کند. ‌تبصره - دستور فوق مانع از اجرای مجازاتی که برای خیانت در امانت مقرر است نیست.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره «حق‌العمل‌کار» (کمیسیون‌کار) است؛ یعنی کسی که در ازای گرفتن حق‌العمل، برای شخص دیگری که در متن «آمر» نامیده شده کاری انجام می‌دهد، مثلاً چیزی برای او می‌خرد یا می‌فروشد. طبق این ماده، اگر حق‌العمل‌کار نادرستی کرده باشد، مستحق گرفتن حق‌العمل نیست.

متن به‌طور ویژه به دو حالت اشاره می‌کند: حالتی که حق‌العمل‌کار قیمتی بیشتر از قیمت خرید به حساب آمر می‌گذارد، و حالتی که قیمتی کمتر از قیمت فروش به حساب آمر می‌گذارد. در این دو حالت، علاوه بر اینکه حق‌العمل به او تعلق نمی‌گیرد، آمر می‌تواند خودِ حق‌العمل‌کار را خریدار یا فروشنده به حساب بیاورد.

تبصره می‌گوید این حکم مانع از اجرای مجازاتی که برای «خیانت در امانت» مقرر شده نیست. یعنی به گفتهٔ همین متن، این موضوع می‌تواند مجازات جداگانه‌ای هم داشته باشد؛ اما نوع یا مقدار آن مجازات در این متن ذکر نشده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی از مریم که حق‌العمل‌کار است می‌خواهد برایش کالایی بخرد. اگر مریم کالا را به قیمتی گران‌تر از قیمت واقعی خرید به حساب علی بگذارد، طبق این متن مستحق حق‌العمل نیست و علی می‌تواند مریم را خریدار به حساب بیاورد.
فرض کنید مریم به‌عنوان حق‌العمل‌کار چیزی را برای علی می‌فروشد اما قیمتی کمتر از قیمت فروش را به حساب علی می‌گذارد. در این حالت هم طبق این متن مستحق حق‌العمل نیست و علی می‌تواند او را فروشنده محسوب کند.

سؤالات پرتکرار

اگر حق‌العمل‌کار کارش را نادرست انجام دهد، آیا حق‌العمل به او تعلق می‌گیرد؟

طبق این متن، اگر حق‌العمل‌کار نادرستی کرده باشد، مستحق حق‌العمل نخواهد بود.

منظور از اینکه «آمر می‌تواند حق‌العمل‌کار را خریدار یا فروشنده محسوب کند» چیست؟

این متن فقط می‌گوید در دو حالت (محسوب کردن قیمتی بیشتر از قیمت خرید، یا کمتر از قیمت فروش) آمر می‌تواند حق‌العمل‌کار را خریدار یا فروشنده به حساب بیاورد و توضیح بیشتری دربارهٔ جزئیات آن نداده است.

آیا نادرستی حق‌العمل‌کار مجازات هم دارد؟

تبصره می‌گوید این حکم مانع از اجرای مجازاتی که برای خیانت در امانت مقرر است نمی‌شود؛ اما نوع و مقدار آن مجازات در همین متن ذکر نشده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←
ماده ۳۷۰ باب هفتم قانون تجارت — لویادسک