ماده ۳۶۹ باب هفتم قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

وقتی حق‌العمل‌کار مستحق حق‌العمل می‌شود که معامله اجرا شده و یا عدم اجرای آن مستند به فعل آمر باشد. ‌نسبت به اموری که در نتیجه علل دیگری انجام‌پذیر نشده حق‌العمل‌کار برای اقدامات خود فقط مستحق اجرتی خواهد بود که عرف و عادت محل معین می‌نماید.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید حق‌العمل‌کار (کسی که کارمزد یا کمیسیون می‌گیرد تا معامله‌ای را انجام دهد) زمانی مستحق حق‌العمل است که معامله واقعاً اجرا شده باشد، یا اگر اجرا نشده، علتش کار آمر (یعنی همان کسی که این کار به او سپرده شده) بوده باشد. در این دو حالت، حق‌العمل به حق‌العمل‌کار تعلق می‌گیرد.

اگر معامله به دلیل‌های دیگری انجام نشده باشد، حق‌العمل‌کار حق‌العمل نمی‌گیرد و فقط مستحق اجرتی است که عرف و عادت محل مشخص می‌کند؛ یعنی مبلغی که در آن محل معمولاً برای این نوع اقدامات پرداخت می‌شود.

توجه داشته باشید که این متن دربارهٔ اندازه یا نحوهٔ محاسبهٔ آن اجرت عرفی چیزی نمی‌گوید و تعیین آن را به عرف و عادت محل واگذار کرده است.

مصادیق واقعی

علی به مریم مأموریت می‌دهد که کالایی را برایش بفروشد. مریم معامله را انجام می‌دهد؛ در این حالت معامله اجرا شده و مریم مستحق حق‌العمل است.
علی پس از سپردن کار به مریم، خودش معامله را منتفی می‌کند یا مانع اجرای آن می‌شود. چون اجرا نشدن معامله مستند به فعل علی است، مریم باز هم مستحق حق‌العمل است. اما اگر معامله به دلیل دیگری، مثل پیدا نشدن خریدار، انجام نشود، مریم حق‌العمل نمی‌گیرد و فقط مستحق اجرتی است که عرف و عادت محل تعیین می‌کند.

سؤالات پرتکرار

اگر معامله انجام نشود، آیا حق‌العمل‌کار هیچ پولی نمی‌گیرد؟

اگر انجام نشدن معامله مستند به فعل آمر باشد، حق‌العمل‌کار مستحق حق‌العمل است. در غیر این صورت حق‌العمل نمی‌گیرد و فقط مستحق اجرتی است که عرف و عادت محل معین می‌نماید.

منظور از «آمر» در این ماده چیست؟

بر اساس همین متن، آمر کسی است که عدم اجرای معامله به فعل او مستند می‌شود؛ یعنی همان کسی که کار به سفارش یا دستور او انجام می‌شود.

مقدار آن اجرت عرفی چقدر است؟

این متن مقدار آن را مشخص نکرده و فقط گفته است اجرتی که عرف و عادت محل معین می‌نماید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←
ماده ۳۶۹ باب هفتم قانون تجارت — لویادسک