ماده ۳۶۷ باب هفتم قانون تجارت

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

حق‌العمل‌کار در مقابل آمر مسئول پرداخت وجوه و یا انجام سایر تعهدات طرف معامله نیست مگر اینکه مجاز در معامله به اعتبار نبوده و یا شخصاً ضمانت طرف معامله را کرده و یا عرف تجارتی بلد او را مسئول قرار دهد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ مسئولیت «حق‌العمل‌کار» در برابر «آمر» است. بر اساس آن، حق‌العمل‌کار در برابر آمر مسئول پرداخت پول‌ها یا انجام سایر تعهدات «طرف معامله» نیست. یعنی اگر طرف معامله به تعهدش عمل نکند، اصل بر این است که حق‌العمل‌کار ضامن او نیست.

اما سه استثنا در متن آمده است: ۱) حق‌العمل‌کار در معامله به اعتبار مجاز نبوده باشد؛ ۲) خودش شخصاً ضمانت طرف معامله را کرده باشد؛ ۳) عرف تجارتی، او را مسئول قرار دهد. در این موارد، حق‌العمل‌کار می‌تواند در برابر آمر مسئول شناخته شود.

عبارت «مجاز در معامله به اعتبار نبوده» در متن کوتاه و تا حدی نیازمند تفسیر است؛ در همین حد می‌توان گفت به مجاز نبودن در معامله‌ای مربوط است که با اعتبار انجام می‌شود.

مصادیق واقعی

علی به عنوان حق‌العمل‌کار برای مریم کالایی را به رضا می‌فروشد. رضا پول را نمی‌پردازد. طبق این ماده، علی در برابر مریم مسئول پرداخت پول رضا نیست، مگر اینکه یکی از استثناهای ماده وجود داشته باشد.
اگر علی بدون مجاز بودن، کالا را به اعتبار به رضا بفروشد و رضا بدهی‌اش را ندهد، با توجه به استثنای ماده، ممکن است علی در برابر مریم مسئول شناخته شود.

سؤالات پرتکرار

اگر طرف معامله به تعهدش عمل نکند، حق‌العمل‌کار باید خسارت را به آمر بدهد؟

طبق این ماده، در اصل نه؛ حق‌العمل‌کار مسئول پرداخت وجوه یا انجام سایر تعهدات طرف معامله در برابر آمر نیست، مگر در موارد استثناشده در همین ماده.

چه زمانی حق‌العمل‌کار در برابر آمر مسئول است؟

وقتی یکی از این حالت‌ها باشد: در معامله به اعتبار مجاز نبوده باشد، یا شخصاً ضمانت طرف معامله را کرده باشد، یا عرف تجارتی او را مسئول قرار دهد.

منظور از عرف تجارتی در این ماده چیست؟

متن فقط گفته اگر عرف تجارتی مسئولیت را بر حق‌العمل‌کار بگذارد، او مسئول است؛ توضیح بیشتری دربارهٔ مصادیق یا محدودهٔ آن در همین متن نیامده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تجارت ←
ماده ۳۶۷ باب هفتم قانون تجارت — لویادسک