اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل‌های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد. از این رو فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

اصل ۵۰ حفاظت از محیط زیست را «وظیفه عمومی» می‌داند؛ یعنی این وظیفه فقط بر دوش دولت نیست و به‌عنوان یک مسئولیت همگانی مطرح شده است. دلیل این وظیفه در خود متن این‌گونه بیان شده که نسل امروز و نسل‌های بعد باید در محیط زیست، حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند.

این اصل یک حکم روشن هم دارد: فعالیت‌های اقتصادی و فعالیت‌های غیراقتصادی که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن همراه باشند، ممنوع است.

متن این اصل تبصره یا بند دیگری ندارد و در همین حد گفته شده است؛ بنابراین اینکه چه کاری دقیقاً «آلودگی» یا «تخریب غیرقابل جبران» به‌شمار می‌آید و ممنوعیت چطور اجرا می‌شود، در همین متن مشخص نشده و مبهم است.

مصادیق واقعی

فرض کن علی صاحب یک کارخانه است و پساب کارخانه را بدون تصفیه به رودخانه می‌ریزد و آب و زمین‌های اطراف آلوده می‌شود؛ طبق این اصل، این فعالیت اقتصادی که با آلودگی محیط زیست همراه است ممنوع است.
فرض کن مریم می‌خواهد برای ساختن یک مجتمع تجاری، جنگلی را از بین ببرد، به‌گونه‌ای که آن جنگل دیگر برنگردد؛ این کار مصداق فعالیتی است که با تخریب غیرقابل جبران محیط زیست همراه است و طبق این اصل ممنوع است.

سؤالات پرتکرار

آیا حفاظت از محیط زیست فقط وظیفهٔ دولت است؟

نه؛ در این اصل حفاظت از محیط زیست «وظیفه عمومی» تلقی شده است، یعنی وظیفه‌ای همگانی.

آیا هر فعالیت اقتصادی که به محیط زیست آسیب بزند ممنوع است؟

متن اصل، فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن را در صورتی ممنوع کرده که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند؛ معیار دقیق این دو مورد در همین متن بیان نشده است.

چرا در این اصل به نسل‌های بعد اشاره شده است؟

چون متن می‌گوید حفاظت از محیط زیست برای این است که نسل امروز و نسل‌های بعد بتوانند در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←