اصل ۲۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این اصل می‌گوید که شش چیز برای هر شخص محترم و محفوظ است: آبرو و حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن (جایی که زندگی می‌کند) و شغل. کلمهٔ «مصون از تعرض» یعنی هیچ‌کس حق ندارد به این‌ها دست‌درازی یا تجاوز کند.

اما این حمایت مطلق نیست؛ در ادامهٔ همان اصل آمده «مگر در مواردی که قانون تجویز کند». یعنی اگر خودِ قانون در جایی اجازه داده باشد، می‌توان در یکی از این موارد دخالت کرد. متن این اصل نمی‌گوید آن موارد چیست و چه شرایطی دارد، و به ماده یا قانون خاصی هم ارجاع نمی‌دهد؛ فقط می‌گوید استثناها باید مستند به قانون باشند.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی بدون اجازه وارد خانهٔ مریم شود یا وسایل او را بردارد؛ این اصل می‌گوید مسکن و مال مریم در برابر چنین تعرضی محفوظ است.
فرض کنید کسی بخواهد مریم را از شغلش بیرون کند یا به آبروی او توهین کند؛ این اصل حیثیت و شغل او را در برابر این تعرض محفوظ می‌داند، مگر آنکه قانون خودش در آن مورد اجازه داده باشد.

سؤالات پرتکرار

این اصل چه چیزهایی را برای من محفوظ می‌داند؟

شش مورد: حیثیت (آبرو)، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل.

آیا این حمایت همیشگی و بدون استثناست؟

نه؛ خودِ متن می‌گوید مگر در مواردی که قانون تجویز کند، یعنی اگر قانون جایی اجازه داده باشد، در همان مورد می‌توان دخالت کرد.

این اصل گفته است آن موارد استثنا چیست؟

نه. متن این اصل فقط می‌گوید استثناها باید بر پایهٔ تجویز قانون باشند و هیچ فهرست یا شرطی برای آن‌ها ذکر نکرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ←